donatieknop english

Vrijwel iedereen is inmiddels op de hoogte van de massale afluisterpraktijken door het Amerikaanse National Security Agency (NSA). De NSA luistert al jaren in het diepste geheim miljoenen mensen overal ter wereld af, variërend van gewone burgers tot journalisten, politici, activisten, advocaten, rechters, wetenschappers, CEO's van bedrijven, diplomaten en zelfs presidenten en staatshoofden. Daarbij trekt de NSA zich niets aan van de territoriale grenzen en wetten in andere landen, zo is inmiddels gebleken uit de onthullingen door Edward Snowden in het PRISM-schandaal. In plaats van de Amerikanen tot de orde te roepen blijken geheime diensten in andere landen echter gretig gebruik te maken van de inlichtingen die door de NSA op illegale wijze verkregen zijn. Daardoor wordt de nationale, Europese en internationale wetgeving die burgers tegen dergelijke praktijken behoort te beschermen dubbel geschonden: door buitenlandse geheime diensten als de NSA die op onrechtmatige wijze inlichtingen verzamelen én door geheime diensten in andere landen die deze inlichtingen vervolgens gebruiken. Dit vormt een acute bedreiging voor ieders privacy én voor het gezonde functioneren van iedere democratische rechtsstaat. Zo ook in Nederland, waar noch het nationale parlement noch de verantwoordelijke minister Plasterk (Binnenlandse Zaken) tot op heden adequaat hebben ingegrepen. Deze situatie kan niet langer voortduren. Dus heeft een nationale coalitie van Nederlandse burgers en organisaties (waaronder Privacy First) besloten om vandaag de Nederlandse Staat voor de rechter te dagen en te eisen dat per direct een einde wordt gemaakt aan de ontvangst en het gebruik van illegale buitenlandse inlichtingen op Nederlands grondgebied. Bovendien dient iedereen over wie dergelijke inlichtingen verzameld zijn daarvan op de hoogte te worden gesteld. Tevens dienen de betreffende gegevens te worden gewist.

Privacy First voert deze rechtszaak primair in het algemeen belang, ter herstel van het recht op privacy van iedere burger in Nederland. De rechtszaak staat onder leiding van bureau Brandeis; dit advocatenkantoor vertegenwoordigt Privacy First tevens in ons Paspoortproces tegen de Nederlandse Staat. Privacy First ziet positieve uitkomsten in beide rechtszaken op korte termijn met vertrouwen tegemoet.

Klik HIERpdf voor de dagvaarding zoals die vandaag bij minister Plasterk op de deurmat viel.

Naast Privacy First bestaat de coalitie van procespartijen uit de volgende organisaties en burgers:

- De Nederlandse Vereniging van Strafrechtadvocaten (NVSA)
- De Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ)
- de Internet Society Nederland (ISOC.nl)
- Jeroen van Beek
- Rop Gonggrijp
- Bart Nooitgedagt (vertegenwoordigd door de NVSA)
- Matthieu Paapst (vertegenwoordigd door ISOC.nl).
- Brenno de Winter (vertegenwoordigd door de NVJ).
 
Update 5 februari 2014: vandaag heeft de Nederlandse Staat (ministeries van Binnenlandse Zaken en Defensie) in een uitgebreide 'Conclusie van Antwoord' gereageerd op de dagvaarding; klik HIERpdf voor het hele document (pdf; kopie bij Telegraaf) en HIER voor het persbericht van onze advocaten bij bureau Brandeis. Opvallend is dat de landsadvocaat alleen Privacy First ontvankelijk acht (zie p. 31). Daarmee staat Privacy First in deze zaak alvast met één been voor de Haagse rechtbank. Deze ontwikkeling is ook van groot belang voor ons civielrechtelijke Paspoortproces, waarin de Haagse rechtbank Privacy First c.s. eerder niet-ontvankelijk achtte en het Hof Den Haag zich momenteel opnieuw over deze rechtsvraag buigt. In de optiek van Privacy First dienen zowel in de rechtszaak rond de NSA/AIVD als in ons Paspoortproces alle procespartijen (burgers én organisaties) door de rechter ontvankelijk verklaard te worden.

Update 7 mei 2014: de rechtszitting vindt plaats op dinsdag 13 mei as. om 9.30u bij de rechtbank Den Haag. Het is een openbare zitting. U bent dus van harte welkom!

Update 13 mei 2014: vanochtend vond de rechtszitting plaats; klik HIER voor een voorafgaand interview met Privacy First op Radio 1 en HIER voor een impressie door onze advocaten, inclusief hyperlinks naar de pleitnota's. Het vonnis van de rechtbank staat vooralsnog gepland op 8 juli as.

Update 7 juli 2014: het vonnis van de rechtbank is 2 weken uitgesteld en staat nu gepland voor woensdag 23 juli as.

Update 23 juli 2014: vandaag heeft de rechtbank Den Haag een uiterst teleurstellende uitspraak gedaan; klik HIER. Privacy First c.s. gaan in hoger beroep bij het Hof Den Haag.

Gepubliceerd in Rechtszaken

Naar aanleiding van de draconische afluisterpraktijken door de Amerikaanse NSA konden luisteraars bij BNR Nieuwsradio vanochtend reageren op de volgende stelling: "Ik houd er altijd rekening mee dat ik afgeluisterd wordt." Veel luisteraars (60%) bleken het hier mee eens. Dat is buitengewoon zorgwekkend, omdat het laat zien dat massale afluisterpraktijken funest zijn voor een vrij land als Nederland. Het leidt bij mensen immers tot zelfcensuur en tot een "chilling effect" (verstarring, verkilling) in de maatschappij. Daardoor komt de vrije ontwikkeling van individuele mensen én van onze democratische samenleving als geheel in gevaar. De NSA mag zich dan graag als Big Brother gedragen, daarom hoeven wij als vrije burgers nog geen angstige "Big Brothers van onszelf" te worden... Beluister hieronder het hele fragment bij BNR

Gepubliceerd in Privacy First in de media

"Het Europese "nee" tegen de opslag van vingerafdrukken in databases kan leiden tot het onwettig verklaren van artikel 4b in de Nederlandse Paspoortwet, dat een centrale database juist wettelijk probeert te borgen. Eind deze maand is hierover een rechtszaak in Den Haag.

In de nieuwe Nederlandse paspoortwet, die onlangs in de Tweede Kamer is behandeld en nu ter stemming ligt bij de Eerste Kamer, is artikel 4b, dat voorziet in de oprichting van een centrale reisdocumentenadministratie, nog steeds opgenomen. Het gaat hier om een "slapend artikel", dat later nog geactiveerd kan worden maar niet direct ingaat als het wetsvoorstel van minister Plasterk wordt aangenomen. In dat artikel staat tevens dat de vingerafdrukkendatabase toegankelijk is voor de Officier van Justitie als het gaat om het opsporen van mensen die strafbare feiten plegen.

"Het Europese "nee" tegen de opslag van vingerafdrukken in databases kan leiden tot het onwettig verklaren van artikel 4b in de Nederlandse Paspoortwet, dat een centrale database juist wettelijk probeert te borgen. Eind deze maand is hierover een rechtszaak in Den Haag.

In de nieuwe Nederlandse paspoortwet, die onlangs in de Tweede Kamer is behandeld en nu ter stemming ligt bij de Eerste Kamer, is artikel 4b, dat voorziet in de oprichting van een centrale reisdocumentenadministratie, nog steeds opgenomen. Het gaat hier om een "slapend artikel", dat later nog geactiveerd kan worden maar niet direct ingaat als het wetsvoorstel van minister Plasterk wordt aangenomen. In dat artikel staat tevens dat de vingerafdrukkendatabase toegankelijk is voor de Officier van Justitie als het gaat om het opsporen van mensen die strafbare feiten plegen.

En dat is nu keihard onderuit gehaald door het Europese Hof van Justitie, die stelt dat de richtlijn die Europese lidstaten verplicht twee vingerafdrukken moeten laten opnemen in paspoorten geen wettelijke basis geeft voor de opname van die vingerafdrukken in databases. Daarnaast mogen vingerafdrukken die door burgers zijn afgegeven niet worden gebruikt voor onderzoeken van Justitie naar criminaliteit, zegt het EU Hof spijkerhard.

Eind oktober uitspraak Nederlands Hof

Dat is munitie voor privacyorganisatie Privacy First, dat op 29 oktober een uitspraak verwacht in een hoger beroep. Privacy First en 19 burgers hebben een rechtszaak aangespannen om opslag van vingerafdrukken in een centrale database illegaal te laten verklaren. De rechtbank in Den Haag oordeelde twee en een half jaar geleden dat Privacy First en de burgers niet ontvankelijk waren in deze zaak, waarop Privacy First in hoger beroep ging. Dat komt 29 oktober voor.

"Ik hoop dat we dan in ieder geval ontvankelijk worden verklaard. De tijden zijn inmiddels veranderd en het Hof zou gezien de gevoeligheid van het onderwerp in de maatschappij tot een ander oordeel kunnen komen dan de rechtbank", zegt Vincent Böhre van Privacy First. Mocht de burgerrechtenorganisatie ontvankelijk worden verklaard, kan de zaak inhoudelijk worden behandeld. "Ik hoop dat het Hof direct besluit dat artikel 4b onrechtmatig is, maar de inhoudelijke behandeling kan ook nog later plaatsvinden."

Tweede Kamer keurt centrale opslag goed

Dat het onderwerp nog steeds actueel is, wijt Böhre min of meer aan de Tweede Kamer. "Dat heeft zich tijdens de behandeling van de laatste wijziging van de Paspoortwet in september vooral laten leiden door het vingerafdrukkenvrij maken van de ID-kaart. Daar ben ik blij mee, maar artikel 4b dat de centrale opslag regelt, hebben ze over het hoofd gezien. "Mocht het Hof besluiten tot het niet ontvankelijk verklaren van Privacy First, gaat de organisatie naar de Hoge Raad. "We gaan desnoods door tot aan het Europese Hof voor de Rechten van de Mens."

Böhre hoopt verder dat de uitspraak van het EU Hof van Justitie aanleiding is voor de Eerste Kamer om alsnog artikel 4b te schrappen uit de nieuwe Paspoortwet. "Het is op dit moment een slapend artikel maar kan op elk moment door de minister worden geactiveerd. Ik weet dat het parlement op dit moment niet voor een centrale database is, dus het zou voor de minister op dit moment niet een geschikt tijdstip zijn om dat artikel te gebruiken. Maar dat kan in de toekomst anders zijn."

PvdA: centrale database al verdwenen

Opvallend is dat Tweede Kamer-lid Astrid Oosenbrug (PvdA) in de stelligste overtuiging is dat de centrale database uit de nieuwe Paspoortwet is verdwenen. "Ik vraag me ook werkelijk af waarom we ooit daarop ja hebben gezegd. Maar gelukkig kan je dergelijke beslissingen ook weer terugdraaien.""

Bron: http://webwereld.nl/beveiliging/79721-eu-hof-torpedeert-nederlandse-wet-vingerafdrukken.

Gepubliceerd in Privacy First in de media

"De opslag van vingerafdrukken in een centrale database is in strijd met Europese regels. Dat heeft het Europese Hof van Justitie donderdag bepaald. Het bewaren van vingerafdrukgegevens op het identiteitsbewijs zelf mag wel. Weliswaar is dat een inbreuk op de privacy, maar het doel - het voorkomen van fraude - is belangrijker.

In Nederland worden identiteitskaarten en paspoorten sinds 2009 voorzien van vingerafdrukken van de houder. Tot 2011 werden die gegevens ook centraal bewaard. Sindsdien worden de vingerafdrukken alleen opgeslagen op de identiteitskaart of het paspoort zelf. De eerder centraal opgeslagen gegevens zijn vernietigd.

De stichting Privacy First is blij met de uitspraak van het hof en ziet het als een steun in de rug voor het paspoortproces van de stichting. Zij vinden dat de Paspoortwet in strijd is met het recht op privacy, omdat de centrale databank nog steeds in de wet staat.

Minister van Binnenlandse Zaken Ronald Plasterk (PvdA) werkt aan een wetswijziging, waardoor principiële weigeraars ook een identiteitskaart kunnen krijgen zonder dat ze hun vingerafdruk moeten afstaan. Voor paspoorten blijft de vingerafdruk wel vereist."

Bron: http://www.nieuws.nl/algemeen/20131017/Database-met-vingerafdrukken-paspoort-is-illegaal.

Gepubliceerd in Privacy First in de media
donderdag, 17 oktober 2013 13:48

EU Hof verbiedt centrale opslag vingerafdrukken

In een belangrijke uitspraak heeft het Europese Hof van Justitie vandaag korte metten gemaakt met de wens van sommige EU-lidstaten (waaronder Nederland) om via paspoorten de vingerafdrukken van burgers voor allerlei doeleinden op te slaan in centrale of gemeentelijke databanken. Het Hof oordeelde onder meer als volgt:

"Op dit punt moet worden opgemerkt dat, enerzijds, [de Europese Paspoortverordening] uitdrukkelijk preciseert dat vingerafdrukken alleen mogen worden gebruikt voor het verifiëren van de authenticiteit van het paspoort en de identiteit van de houder ervan.
(...)
In dit verband zij opgemerkt dat vingerafdrukken zeker een bijzondere rol vervullen op het gebied van de identificatie van personen in het algemeen. Zo maken de technieken van identificatie door vergelijking van op een bepaalde plaats afgenomen vingerafdrukken met die welke worden bewaard in een database, het mogelijk om, hetzij in het kader van een crimineel onderzoek, hetzij met het oog op de uitoefening van indirect toezicht op een bepaalde persoon, de aanwezigheid van deze persoon op die plaats vast te stellen.

Er zij evenwel aan herinnerd dat [de Europese Paspoortverordening] bepaalt dat vingerafdrukken enkel mogen worden bewaard in het paspoort zelf, dat exclusief in het bezit blijft van de houder ervan.

Aangezien voornoemde verordening niet voorziet in een andere vorm, noch in een ander middel van bewaring van deze afdrukken, kan deze (…) niet aldus worden uitgelegd dat zij, als zodanig, een rechtsgrondslag biedt voor een eventuele centralisatie van verzamelde gegevens, of voor het gebruik van deze gegevens voor andere doeleinden dan dat van voorkoming van de illegale binnenkomst van personen op het grondgebied van de Unie.

In deze omstandigheden kunnen de (…) aangehaalde argumenten inzake de risico’s die zijn verbonden aan een mogelijke centralisatie in ieder geval de geldigheid van die verordening niet aantasten. Deze argumenten kunnen in voorkomend geval aan de orde komen in het kader van een bij de bevoegde rechterlijke instanties ingesteld beroep tegen een wettelijke regeling die voorziet in een gecentraliseerde database van vingerafdrukken.” (EU Hof van Justitie, zaak C-291/12 (Schwarz), 17 oktober 2013, par. 56-62, cursivering Privacy First).

Het arrest van het EU Hof vormt hiermee een krachtige steun in de rug voor het civielrechtelijke Paspoortproces van Privacy First en 19 mede-eisers (burgers) tegen de Nederlandse Staat ter onrechtmatigverklaring van de Nederlandse Paspoortwet. In artikel 4b van de Paspoortwet is immers nog steeds een centrale biometrische databank voorzien met ieders vingerafdrukken ten behoeve van opsporing en vervolging, terrorismebestrijding, rampenbestrijding, inlichtingenwerk etc. Ondanks een actuele wetswijziging ter invoering van een identiteitskaart zónder vingerafdrukken blijven de huidige én herziene Paspoortwet daarmee lijnrecht in strijd met het recht op privacy, zo bleek vandaag uit de uitspraak van het EU Hof. Privacy First ziet een spoedige uitspraak van het Hof Den Haag in ons Paspoortproces dan ook met vertrouwen tegemoet.

Tegelijkertijd stelt Privacy First met teleurstelling vast dat het EU Hof de verplichte afname van vingerafdrukken onder de Europese Paspoortverordening niet onrechtmatig acht. In de oorspronkelijke versie van deze verordening had de afname van vingerafdrukken terecht een vrijwillig karakter. Na de bomaanslagen in Madrid werd deze vrijwilligheid door de Europese Raad van ministers echter alsnog gewijzigd in een verplichting. Daarbij werd het Europees Parlement niet (opnieuw) geraadpleegd, en dus onrechtmatig gepasseerd in de Europese besluitvorming. Het EU Hof acht deze procedurefout echter ‘gerepareerd’ door een latere wijziging (in 2009) van de Paspoortverordening met instemming van het Europees Parlement. Tevens acht het Hof de verplichte afname van vingerafdrukken gerechtvaardigd ter bestrijding van paspoortfraude bij illegale immigratie naar de Europese Unie, echter zonder enig onderzoek te hebben gedaan naar de precieze omvang van dit type fraude. Het gaat hierbij in het bijzonder om zogeheten look-alike fraude met paspoorten. Uit recente overheidsstatistieken in het bezit van Privacy First blijkt dat dit type fraude dusdanig kleinschalig is dat het de massale afname van vingerafdrukken onder de Europese Paspoortverordening onmogelijk kan rechtvaardigen: in Nederland ging het de laatste jaren om geconstateerde gevallen in de orde van grootte van enkele tientallen per jaar (voornamelijk asielzoekers). Om ter bestrijding daarvan de vingerafdrukken van de hele Nederlandse bevolking af te nemen acht Privacy First volstrekt disproportioneel en dus onrechtmatig. Dit nog afgezien van de torenhoge kosten van de bijbehorende biometrische infrastructuur. Deze infrastructuur blijkt bovendien niet te werken: minister Donner en staatssecretaris Teeven noemden de laatste jaren desgevraagd foutenpercentages van, respectievelijk, maar liefst 21-25% en 30%. Privacy First kan dan ook niet anders dan concluderen dat het EU Hof deze fundamentele vragen bewust links heeft laten liggen en de Europese Paspoortverordening bij voorbaat van een groen stempel heeft willen voorzien. Het is aan andere, nationale rechters (waaronder de Nederlandse Raad van State en het Hof Den Haag) om deze vragen alsnog te beantwoorden en de Nederlandse Paspoortwet in strijd met het recht op privacy te verklaren.

Update: lees ook http://webwereld.nl/beveiliging/79721-eu-hof-torpedeert-nederlandse-wet-vingerafdrukken.

Zie tevens de recente gastcolumn "Vingerafdrukken, wel of niet essentieel".

Gepubliceerd in Biometrie
zaterdag, 21 september 2013 12:33

Vingerafdrukken, wel of niet essentieel

Momenteel buigt het Europese Hof van Justitie zich in een Duitse zaak over de vraag of de verplichte afname van vingerafdrukken onder de Europese Paspoortverordening wel of niet rechtmatig is. In dat kader bracht de advocaat-generaal van het Hof (Paolo Mengozzi) onlangs een 'positief' advies uit. Op dat advies valt echter het nodige af te dingen...

Gastcolumn door Johan van Someren (Stichting Meldpunt Misbruik Identificatieplicht)

'De beslissing om in een informatiesysteem biometrische gegevens op te slaan kan nooit als onbelangrijk worden afgedaan, vooral niet als dat systeem zo ontzaglijk veel mensen raakt. Biometrische informatie brengt onherroepelijk een verandering teweeg in de relatie tussen lichaam en identiteit, omdat de eigenschappen van het menselijk lichaam 'leesbaar' worden gemaakt voor de machine en vatbaar zijn voor verder gebruik. Ook al zijn biometrische kenmerken niet zichtbaar voor het menselijk oog, met de juiste instrumenten kunnen zij altijd en overal zichtbaar en bruikbaar worden gemaakt (waar de betrokken persoon zich ook bevindt).' [1]

Bevoegdheid of verplichting

Bestaat er een verschil tussen mogen en moeten? Of tussen een bevoegdheid en een verplichting? Is er een verschil of u iets mag doen of mag nalaten of dat u verplicht wordt iets te doen? En is het een essentieel verschil als zelfs de overheid door internationale regelgeving verplicht wordt iets te doen of alleen een bevoegdheid heeft? Het verschil tussen een verplichting en een bevoegdheid die in redelijkheid een bepaalde vrijblijvendheid impliceert, komt misschien pas goed tot het bewustzijn van mensen als het gaat om gevoelige controversiële kwesties, vooral als er grote belangen mee zijn gemoeid. Zo'n kwestie is de vingerafdruk op paspoort en identiteitskaart.

De Europese verordening voor reisdocumenten 2252/2004 stelt in artikel 1 lid 2 de opname van vingerafdrukken in paspoorten (reisdocumenten) verplicht.[2] Wat weinig mensen weten is dat in de oorspronkelijke tekst van die verordening niets stond over een verplichting waar het vingerafdrukken betreft. Er stond alleen iets over een bevoegdheid. Maar toen het Europees parlement in 2004 een advies zou uitbrengen over die verordening, werd er door de ministerraad (de verantwoordelijke ministers van de Europese lidstaten) iets veranderd en welnadat de verantwoordelijke commissie van het Europarlement (het Committee on Civil Liberties, Justice and Home Affairs, LIBE) over de oorspronkelijke versie had vergaderd. De ministerraad maakte van die bevoegdheid alsnog een verplichting en zo werd in feite het Europarlement gepasseerd. Ook de nationale parlementen hadden maar te accepteren wat vanuit Europa werd opgelegd. En sommige ministers kwam dat heel goed uit. Zo namen in Nederland de ministers Donner en Remkes de gelegenheid te baat om in de Paspoortwet gelijk een databank te regelen met de vingerafdrukken van alle Nederlanders. Die vingerafdrukken zouden ook gebruikt mogen worden door inlichtingendiensten en in het kader van opsporingsbevoegdheden van de officier van justitie.

Rechtszaken

In Nederland lopen nog steeds rechtszaken tegen de Paspoortwet. Ook in Duitsland was niet iedereen overtuigd van nut en noodzaak van het biometrisch paspoort. Als eerste diende schrijfster en juriste Juli Zeh een aanklacht in. Ook advocaat Michael Schwarz uit Bochum ging naar de rechter nadat in 2007 zijn aanvraag voor een paspoort zonder vingerafdrukken niet in behandeling werd genomen.[3] Schwarz stelt dat de afname van vingerafdrukken zoals voorgeschreven in artikel 1 lid 2 van de verordening in strijd is met het grondrecht op bescherming van persoonsgegevens zoals dat is bekrachtigd in het Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie.[4] Bovendien trekt Schwarz de geldigheid van dit artikel in twijfel vanwege een procedurefout. Het Europese parlement had immers niet de gelegenheid gekregen zich uit te spreken over de gewijzigde verordening. Daarmee heeft de zaak Schwarz een sterke politieke lading gekregen en, zoals ook Nederlandse vingerafdrukweigeraars uit ondervinding weten, rechters bemoeien zich niet graag met politiek. Het Verwaltungsgericht Gelsenkirchen stelde daarom de volgende prejudiciële vraag aan het Europese Hof van Justitie in Luxemburg:

'Is artikel 1, lid 2, van verordening (nr. 2252/2004, zoals gewijzigd bij verordening nr. 444/2009) geldig?'

De zitting bij het Hof in Luxemburg heeft op 13 maart jl. plaatsgehad. Een uitspraak is er nog niet, maar er ligt inmiddels wel een advies van advocaat-generaal Paolo Mengozzi waarin geprobeerd wordt alle beweringen van Schwarz en de twijfel van de Duitse rechter te weerleggen.[5] Dat voorspelt weinig goeds voor vingerafdrukweigeraars omdat dit soort adviezen door het Hof van Justitie meestal worden overgenomen.

Wel of geen procedurefout

Volgens Mengozzi is er geen sprake van een procedurefout. Het klopt weliswaar dat de oorspronkelijke verordening alleen voorzag in een bevoegdheid, maar volgens Mengozzi is dat 'geen wezenlijk verschil'. En omdat het Europarlement de mogelijkheid heeft gekregen zijn oordeel uit te spreken over de gehele verordening conform de geldende regels is de verordening geldig. Een onnavolgbaar woordspelletje dus dat hangt op een detail dat wordt gebagatelliseerd. Stel, u wilt een auto kopen, u bekijkt deze en keurt hem goed. U komt de volgende dag terug en ontdekt dat de dealer er intussen een kastje heeft ingebouwd wat bijhoudt waar u geweest bent en hoeveel kilometers u rijdt. 'Ach, dat maakt toch geen verschil', zegt de dealer, 'ik mocht het toch al doen maar nu het er eenmaal inzit moet u dat kastje erbij nemen'. Waarschijnlijk zult u dat als koper niet accepteren, net zo min als de Europarlementariërs die plotselinge wijziging in de verordening accepteerden. Conform de procedure had het LIBE Commitee opnieuw moeten vergaderen. 'Niet waar', zegt Mengozzi, want hij vindt de verandering van vrijwillig naar verplicht niet wezenlijk en daarom is er volgens Mengozzi ook geen sprake van een procedurele fout. En omdat tezelfdertijd ook de visa-bepalingen werden gewijzigd wist het Europese parlement volgens Mengozzi heel goed wat de bedoeling was. Bovendien heeft het Europarlement geen bezwaar ingediend naar aanleiding van de wijziging.

Chantage

Dat laatste aspect is zeker vanuit Nederlands perspectief interessant, want Nederland was op dat moment voorzitter van de EU. De ministerraad had haast met het Anti-Terrorisme Actieplan waarvan het biometrisch paspoort deel uitmaakte en zette het Europarlement onder druk om het gewijzigde voorstel te accepteren alsof er niets was veranderd, zo niet dan zou de procedure voor medebesluitvorming aangaande immigratie en asielzaken worden vertraagd.[6] 'Pure chantage', oordeelde Kathalijne Buitenweg, Europarlementariër van GroenLinks. Minister Verdonk ontkende dat Nederland het Europees Parlement zou hebben gechanteerd, maar een dag later legde een vertegenwoordiger van de Nederlandse regering in Brussel zelf wel het verband tussen het biometrisch paspoort en het medebeslissingsrecht over asiel en migratie.[7] En wat Duitsland betreft had minister Schily nog voor de totstandkoming van de verordening al bepaald dat er vingerafdrukken in Europese paspoorten zouden worden opgenomen; tenslotte had hij dat zelf met Amerika afgesproken.

Juridische onderbouwing

Wat betreft de bescherming van persoonsgegevens zoals bekrachtigd in het Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie is het jammer dat Schwarz zijn stelling niet voldoende juridisch onderbouwt onder verwijzing naar het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). Het blijft bij de vermelding dat artikel 1 lid 2 van verordening nr. 2252/2004 in strijd zou zijn met 'het recht van vrij verkeer, met artikel 17 van het Internationaal verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (BUPO) en met meerdere beginselen van gelijkheid en non-discriminatie'. In plaats daarvan gooit Schwarz het juist op de onveiligheid van de chip in reisdocumenten en de foutmarge van vingerafdrukken waardoor deze methode niet zeker genoeg is om een betrouwbaar verband tussen houder en document te waarborgen. Bovendien kunnen vingerafdrukken gemakkelijk gekopieerd worden, bv. van een glas. Daarentegen stelt Schwarz dat de irisscan een veiliger en privacyvriendelijk alternatief zou zijn. Dat laatste is een ernstige misvatting die wijst op een gebrek aan technische kennis. Met een camera van 10 megapixel of meer is het eenvoudig om op redelijke afstand gedetailleerde informatie over iemands iris vast te leggen, net zo makkelijk als de vingerafdruk op een glas.

Mengozzi neemt dan ook de gelegenheid waar om zelf wel naar het EVRM te verwijzen en zelfs naar het arrest S. en Marper/Verenigd Koninkrijk[8] om de inbreuk op de privacy te rechtvaardigen. Dat het hier een inbreuk betreft wordt door niemand betwist, maar de wetgever acht deze inbreuk gerechtvaardigd vanwege het algemeen belang. Wel geeft Mengozzi toe dat biometrie geen identificatiemethode is met een betrouwbaarheid van 100% en dat de foutmarge dan ook hoger is dan 0%. Dat is een understatement als we kijken naar de bekende resultaten van de vingerafdrukken in reisdocumenten die een foutmarge hebben van 20%,[9] maar volgens Mengozzi is biometrie daarom nog niet ongeschikt voor het nagestreefde doel, dus artikel 1 lid 2 zou ook voldoen aan het evenredigheidsbeginsel. Het is misschien zowel Schwarz als Mengozzi ontgaan, maar het zou kunnen betekenen dat juist op grond van het in artikel 8 lid 2 Handvest gestelde 'Eenieder heeft recht op toegang tot de over hem verzamelde gegevens en op rectificatie daarvan' tenminste 20% van alle paspoorthouders in Europa recht heeft op rectificatie van zijn of haar vingerafdrukken! Dat is echter nog geen oplossing voor de weigeraars. Het enige lichtpuntje zit in de slotopmerkingen van Mengozzi's advies: 'Deze verordening kan niet – en dit is van wezenlijk belang – als rechtsgrondslag dienen voor de inrichting van gegevensbanken voor de opslag van deze informatie door de lidstaten.' Dus toch een wezenlijk belang, al werd dit laatste aan de lidstaten overgelaten.

Noten

[1] Advies van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming d.d. 23 maart 2005 inzake het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende het visuminformatiesysteem (VIS) en de uitwisseling tussen de lidstaten van informatie op het gebied van visa voor kort verblijf (Publicatieblad C 181, p. 13)

[2] Europese Paspoortverordening 2252/2004 http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2004:385:0001:0006:NL:PDF

[3] Zaak Schwarz http://www.zeit.de/digital/datenschutz/2013-03/fingerabdruck-klage-eugh en https://www.vrijbit.nl/rechtszaken-paspoortwet/zaak-schwarz.html

[4] Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie http://www.europarl.europa.eu/charter/pdf/text_nl.pdf

[5] Advies Mengozzi, Nederlandse vertaling http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=138362&pageIndex=0&doclang=NL&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=311643

[6] Actie tegen EU biometrie databank, bron EDRI.org http://www.hetverzet.nl/index/eu-biometrie.htm

[7] Verdonk loog tegen Kamer, Algemeen Dagblad 04-12-2004, te vinden op http://www.hetverzet.nl/index/verdonk2.htm

Spoedstemming over biometrie in Europees Parlement, bron GroenLinks http://www.hetverzet.nl/index/verdonk.htm

[8] Het arrest S. en Marper/Verenigd Koninkrijk http://www.njcm.nl/site/jurisprudentie/show/51

[9] Foutmarge 20%: Tweede Kamer, verslag van een algemeen overleg van de vaste commissies voor Binnenlandse Zaken en Europese Zaken d.d. 27 april 2011 https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25764-47.html

Eurocommissaris Cecilia Malmström heeft een onderzoek ingesteld naar de opname van vingerafdrukken in het paspoort http://www.vbds.nl/2012/04/20/biometrisch-paspoort-onderwerp-europees-onderzoek/

Ook in Nederland zijn in het kader van een viertal rechtszaken vanwege de Paspoortwet door de Raad van State prejudiciële vragen aan het Europese Hof van Justitie gesteld.

NB. In de Nederlandse vertaling van het advies van Mengozzi wordt gesproken over iriscopie. Iriscopie heeft niets te maken met de irisscan maar is een methode om aan de hand van de iris de gezondheid van iemand te bepalen en wordt door sceptici als pseudowetenschap gezien.

Gepubliceerd in Columns

"Minister Plasterk van Binnenlandse Zaken moet een oplossing vinden voor mensen die weigeren hun vingerafdrukken op hun paspoort te laten opslaan. Nationale Ombudsman Alex Brenninkmeijer stuurde Plasterk gisteren een brief waarin hij de minister oproept een tijdelijke voorziening te treffen voor mensen die hun biometrische gegevens niet willen afstaan bij aanvraag van een nieuw paspoort of identiteitskaart. ,,Deze groep 'ongedocumenteerden' kunnen vaak de meest simpele handelingen niet uitoefenen", schrijft de Ombudsman: ,,Het openen van een bankrekening, reizen, stemmen of postpakketjes ophalen." Volgens Vincent Böhre van Privacy First gaat het om enkele duizenden Nederlanders. Al jaren lopen er rechtszaken tussen burgers en Staat over de opslag van vingerafdrukken. De Ombudsman ,,acht het niet behoorlijk om deze principiële weigeraars in de kou te laten staan, in afwachting van een uitspraak van de rechter", schrijft Brenninkmeijer."

Bron: NRC Handelsblad, 5 september 2013.
Klik HIERpdf voor de hele brief (pdf) van de nationale Ombudsman. Met dank aan Burgerrechtenvereniging Vrijbit.

Gepubliceerd in Privacy First in de media

"Het flitsen van snelheidsovertreders via trajectcontroles druist in tegen Europese privacyregels. Dat vindt belangenorganisatie Privacy First.

De organisatie bereidt een rechtszaak voor om bekeuringen bij trajectcontroles ongeldig verklaard te krijgen. De zaak komt naar verwachting in de late herfst voor de rechter.

Bij trajectcontroles wordt de gemiddelde snelheid van een auto gemeten over een langere afstand. Om dat mogelijk te maken, wordt de kentekenplaat van de auto gescand. In 1999 keurde de Hoge Raad de werkwijze goed. Toch denkt Privacy First genoeg aanknopingspunten te hebben om deze uitspraak veertien jaar na dato onderuit te halen bij het Europese Hof voor de Rechten van de Mens.

Volgens jurist Vincent Böhre schendt de trajectcontrole de privacy, omdat willekeurige automobilisten worden gevolgd zonder dat zij verdacht worden van een misdrijf. Dat mag volgens het Europese mensenrechtenverdrag alleen als daar een specifieke wet voor wordt gemaakt, stelt Böhre. In die wet moet precies worden vastgelegd waar de gegevens voor gebruikt mogen worden.

Nederland heeft zo'n wet niet. Wel liggen er plannen om de camerabeelden te gebruiken voor het opsporen van verdachte auto's. Privacy First maakte in het verleden naam met de strijd tegen het opnemen van vingerafdrukken in paspoorten. Het nieuwe strijdveld wordt echter de privacy van de automobilist, stelt Böhre.

Zo valt ook het plan om de camerabeelden van trajectcontroles tegelijk te gebruiken om gestolen auto's of belastingontduikers te pakken, slecht bij de organisatie. De organisatie riep onlangs al automobilisten op om zich te verzetten tegen het 'kentekenparkeren' in Amsterdam. Parkeerautomaten in die stad eisen dat het kenteken van de auto wordt ingevoerd. Dat gaat in tegen het recht om anoniem te reizen in eigen land, stelt Privacy First. Een voorbeeld-bezwaarschrift voor automobilisten werd bijna duizend keer gedownload van de site van de organisatie."

Bron: Noordhollands Dagblad, Gooi- en Eemlander, Limburgs Dagblad, Dagblad De Limburger, BN/DeStem, Leidsch Dagblad, IJmuider Courant, Haarlems Dagblad, Eindhovens Dagblad, Twentsche Courant Tubantia, De Stentor, Zwolse Courant, Veluws Dagblad, Zutphens Dagblad, Sallands Dagblad, Nieuw Kamper Dagblad, Gelders Dagblad, De Gelderlander, Dagblad Flevoland, Deventer Dagblad, Brabants Dagblad, Apeldoornse Courant, Provinciale Zeeuwse Courant, 29 augustus 2013.

Gepubliceerd in Privacy First in de media

Deze week berichtte Metro dat minister Opstelten aan gemeenten de bevoegdheid wil geven om drones (vliegende camera's) te kunnen inzetten ter controle van de lokale bevolking. Op BNR Nieuwsradio (programma Ochtendspits), Radio 2 (KRO Tijd voor Twee) en jongerenzender FunX (Fresh 'n Up) werd Stichting Privacy First om een reactie gevraagd. Beluister de drie fragmenten hieronder:

BNR Nieuwsradio:


Radio 2:

FunX Radio:

Gepubliceerd in Privacy First in de media

Eind deze zomer organiseren onze collega's van Bits of Freedom opnieuw de jaarlijkse Big Brother Awards. Hieronder onze nominaties voor de grootste Nederlandse privacyschendingen van het afgelopen jaar:

  1. ANPR-plannen van minister Opstelten
    Als het aan minister Opstelten ligt worden de reisbewegingen van iedere automobilist in Nederland voortaan middels automatische nummerplaatherkenning (ANPR) 4 weken opgeslagen in een politiedatabank voor opsporing en vervolging van strafbare feiten. In de ogen van Opstelten is iedere automobilist dus een potentiële crimineel. Privacy First acht dit voorstel volstrekt disproportioneel en daarom in strijd met het recht op privacy zoals dat voor iedere burger geldt onder art. 8 EVRM. Mocht het plan van Opstelten door het Nederlandse parlement tot wet verheven worden, dan zal Privacy First de Nederlandse Staat direct voor de rechter dagen wegens onrechtmatige wetgeving in strijd met het recht op privacy; zie http://www.privacyfirst.nl/aandachtsvelden/cameratoezicht/item/615-iedere-automobilist-wordt-potentiele-verdachte.html.
  2. Hackvoorstel van minister Opstelten
    Een tweede onzalig plan van minister Opstelten is om de politie de bevoegdheid te geven om computers van burgers te kunnen hacken en burgers te kunnen verplichten om versleutelde bestanden voor de politie te ontsleutelen. Ook dit plan acht Privacy First volstrekt in strijd met het recht op privacy, want niet noodzakelijk en disproportioneel. Daarnaast is het voorstel in strijd met het verbod van zelfincriminatie (nemo tenetur). Het voorstel legt de basis voor toekomstig machtsmisbruik en vormt in de optiek van Privacy First een typische bouwsteen voor een politiestaat i.p.v. een democratische rechtsstaat. Zie voor onze voornaamste bezwaren http://www.privacyfirst.nl/aandachtsvelden/wetgeving/item/659-bezwaren-van-privacy-first-tegen-de-hack-plannen-van-opstelten.html.
  3. Kentekenparkeren
    In steeds meer steden (waaronder Amsterdam) geldt sinds kort verplicht kentekenparkeren. Privacy First maakt zich sterk voor het klassieke recht van burgers om vrij en anoniem te kunnen reizen in eigen land. Daaronder valt ook het recht om anoniem te kunnen parkeren. Door kentekenparkeren wordt dit recht met voeten getreden. Bovendien leidt het tot function creep (doelverschuiving) in strijd met het recht op privacy, waaronder het reeds gebleken misbruik van de parkeergegevens van leaserijders door de Belastingdienst; zie http://www.nrc.nl/nieuws/2013/07/29/privacywaakhond-het-servicehuis-parkeren-overtreedt-de-wet/.
  4. Trajectcontroles
    Door snelheidsmetingen middels trajectcontroles worden de reisbewegingen van automobilisten op snelwegen continu geregistreerd. Dit vormt een massale inbreuk op het recht op privacy. Voor een dergelijke inbreuk is een specifieke, met waarborgen tegen misbruik omgeven wettelijke grondslag verplicht. Voor trajectcontroles bestaat een dergelijke wettelijke grondslag echter niet. Daarmee vormen trajectcontroles een collectieve schending van het recht op privacy. Bovendien bestaat ook hier het gevaar van function creep (doelverschuiving); dit blijkt reeds uit de huidige plannen van minister Opstelten om alle trajectcontrolecamera’s boven snelwegen binnenkort ook te gaan inzetten voor automatische nummerplaatherkenning (ANPR) ter opsporing en vervolging van een breed scala aan strafbare feiten, de inning van openstaande boetes, belastingschulden etc.
  5. Drones
    Naast vaste camera’s in woonwijken, winkels, stations, boven snelwegen etc. worden burgers in toenemende mate – en vrijwel ongemerkt – bespied door vliegende camera’s: zogeheten drones. Dit gebeurt zowel door de overheid (met name de politie) als door private partijen, vooralsnog echter zonder afdoende wettelijke regulering. De privacyrisico’s en kansen op ongelukken zijn hierdoor enorm. Privacy First pleit dan ook voor een moratorium (opschorting) op het gebruik van drones totdat er sprake is van degelijke nationale regelgeving. Tevens zouden drones door de overheid slechts in uitzonderlijke gevallen mogen worden ingezet, bijvoorbeeld bij rampenbestrijding of ter opsporing van verdachten van zeer ernstige misdrijven, en slechts indien er geen ander toereikend middel bestaat. Voor private partijen dient een vergunningenstelsel te worden ingevoerd met strikt toezicht en handhaving terzake. Tevens dient iedere drone te worden voorzien van een publiekelijk kenbare transponder.
  6. Taser-wapens politie
    In september 2012 werd bekend dat minister Opstelten het hele Nederlandse politiekorps met Taser-wapens (stroomstootwapens) wil gaan uitrusten. In de optiek van Privacy First kan het gebruik van Taser-wapens gemakkelijk leiden tot schending van het internationale verbod op foltering (marteling van overheidswege) en het daaraan verwante recht op lichamelijke integriteit (dit laatste recht is onderdeel van het recht op privacy). Taser-wapens verlagen immers de geweldsdrempel en laten nauwelijks uiterlijke sporen achter. Tegelijkertijd kunnen Taser-wapens ernstige fysieke en mentale schade veroorzaken. In combinatie met het huidige gebrek aan wapentraining bij de Nederlandse politie levert dit ernstige risico’s op voor de Nederlandse bevolking. In mei 2013 diende de Nederlandse regering zich over de plannen van Opstelten te verantwoorden bij het VN-Comité tegen Foltering in Genève; zie http://www.privacyfirst.nl/aandachtsvelden/wetgeving/item/650-nederlandse-taser-wapens-op-vn-agenda.html. Desondanks lijken de intenties van Opstelten vooralsnog ongewijzigd…
  7. EPD
    In april 2011 werd de invoering van een landelijk Elektronisch Patiëntendossier (EPD) wegens privacybezwaren en veiligheidsrisico’s unaniem verworpen door de Eerste Kamer. Sindsdien wordt via private weg echter alsnog toegewerkt naar nationale invoering van vrijwel precies ditzelfde EPD, met regionale uitwisseling van medische gegevens via een Landelijk Schakelpunt (LSP). Dit leidt per definitie tot function creep by design i.p.v. privacy by design. De digitale 'regionale schotten' in en rond het LSP zullen immers eenvoudig kunnen worden omzeild of verwijderd. Het hele systeem kan daardoor op elk toekomstig moment weer zijn oude, centrale vorm aannemen met alle privacy- en veiligheidsrisico's van dien. Daarnaast is in de huidige opzet sprake van generieke i.p.v. specifieke toestemming van patiënten om hun medische gegevens te delen met zorgverleners (en toekomstige derde partijen). Dit vormt een acute bedreiging voor zowel de medische privacy als het medisch beroepsgeheim.
Gepubliceerd in Wetgeving
Pagina 17 van 19

Onze Partners

logo Voys Privacyfirst
logo greenhost
logo platfrm
logo AKBA
logo boekx
logo brandeis
 
banner ned 1024px1
logo demomedia
 
 
 
 
 
Pro Bono Connect logo 100
IIR banner

Volg ons via Twitter

twitter icon

Volg onze RSS-feed

rss icon

Volg ons op LinkedIn

linked in icon

Volg ons op Facebook

facebook icon