donatieknop english

"Het Europese "nee" tegen de opslag van vingerafdrukken in databases kan leiden tot het onwettig verklaren van artikel 4b in de Nederlandse Paspoortwet, dat een centrale database juist wettelijk probeert te borgen. Eind deze maand is hierover een rechtszaak in Den Haag.

In de nieuwe Nederlandse paspoortwet, die onlangs in de Tweede Kamer is behandeld en nu ter stemming ligt bij de Eerste Kamer, is artikel 4b, dat voorziet in de oprichting van een centrale reisdocumentenadministratie, nog steeds opgenomen. Het gaat hier om een "slapend artikel", dat later nog geactiveerd kan worden maar niet direct ingaat als het wetsvoorstel van minister Plasterk wordt aangenomen. In dat artikel staat tevens dat de vingerafdrukkendatabase toegankelijk is voor de Officier van Justitie als het gaat om het opsporen van mensen die strafbare feiten plegen.

"Het Europese "nee" tegen de opslag van vingerafdrukken in databases kan leiden tot het onwettig verklaren van artikel 4b in de Nederlandse Paspoortwet, dat een centrale database juist wettelijk probeert te borgen. Eind deze maand is hierover een rechtszaak in Den Haag.

In de nieuwe Nederlandse paspoortwet, die onlangs in de Tweede Kamer is behandeld en nu ter stemming ligt bij de Eerste Kamer, is artikel 4b, dat voorziet in de oprichting van een centrale reisdocumentenadministratie, nog steeds opgenomen. Het gaat hier om een "slapend artikel", dat later nog geactiveerd kan worden maar niet direct ingaat als het wetsvoorstel van minister Plasterk wordt aangenomen. In dat artikel staat tevens dat de vingerafdrukkendatabase toegankelijk is voor de Officier van Justitie als het gaat om het opsporen van mensen die strafbare feiten plegen.

En dat is nu keihard onderuit gehaald door het Europese Hof van Justitie, die stelt dat de richtlijn die Europese lidstaten verplicht twee vingerafdrukken moeten laten opnemen in paspoorten geen wettelijke basis geeft voor de opname van die vingerafdrukken in databases. Daarnaast mogen vingerafdrukken die door burgers zijn afgegeven niet worden gebruikt voor onderzoeken van Justitie naar criminaliteit, zegt het EU Hof spijkerhard.

Eind oktober uitspraak Nederlands Hof

Dat is munitie voor privacyorganisatie Privacy First, dat op 29 oktober een uitspraak verwacht in een hoger beroep. Privacy First en 19 burgers hebben een rechtszaak aangespannen om opslag van vingerafdrukken in een centrale database illegaal te laten verklaren. De rechtbank in Den Haag oordeelde twee en een half jaar geleden dat Privacy First en de burgers niet ontvankelijk waren in deze zaak, waarop Privacy First in hoger beroep ging. Dat komt 29 oktober voor.

"Ik hoop dat we dan in ieder geval ontvankelijk worden verklaard. De tijden zijn inmiddels veranderd en het Hof zou gezien de gevoeligheid van het onderwerp in de maatschappij tot een ander oordeel kunnen komen dan de rechtbank", zegt Vincent Böhre van Privacy First. Mocht de burgerrechtenorganisatie ontvankelijk worden verklaard, kan de zaak inhoudelijk worden behandeld. "Ik hoop dat het Hof direct besluit dat artikel 4b onrechtmatig is, maar de inhoudelijke behandeling kan ook nog later plaatsvinden."

Tweede Kamer keurt centrale opslag goed

Dat het onderwerp nog steeds actueel is, wijt Böhre min of meer aan de Tweede Kamer. "Dat heeft zich tijdens de behandeling van de laatste wijziging van de Paspoortwet in september vooral laten leiden door het vingerafdrukkenvrij maken van de ID-kaart. Daar ben ik blij mee, maar artikel 4b dat de centrale opslag regelt, hebben ze over het hoofd gezien. "Mocht het Hof besluiten tot het niet ontvankelijk verklaren van Privacy First, gaat de organisatie naar de Hoge Raad. "We gaan desnoods door tot aan het Europese Hof voor de Rechten van de Mens."

Böhre hoopt verder dat de uitspraak van het EU Hof van Justitie aanleiding is voor de Eerste Kamer om alsnog artikel 4b te schrappen uit de nieuwe Paspoortwet. "Het is op dit moment een slapend artikel maar kan op elk moment door de minister worden geactiveerd. Ik weet dat het parlement op dit moment niet voor een centrale database is, dus het zou voor de minister op dit moment niet een geschikt tijdstip zijn om dat artikel te gebruiken. Maar dat kan in de toekomst anders zijn."

PvdA: centrale database al verdwenen

Opvallend is dat Tweede Kamer-lid Astrid Oosenbrug (PvdA) in de stelligste overtuiging is dat de centrale database uit de nieuwe Paspoortwet is verdwenen. "Ik vraag me ook werkelijk af waarom we ooit daarop ja hebben gezegd. Maar gelukkig kan je dergelijke beslissingen ook weer terugdraaien.""

Bron: http://webwereld.nl/beveiliging/79721-eu-hof-torpedeert-nederlandse-wet-vingerafdrukken.

Gepubliceerd in Privacy First in de media
donderdag, 17 oktober 2013 13:48

EU Hof verbiedt centrale opslag vingerafdrukken

In een belangrijke uitspraak heeft het Europese Hof van Justitie vandaag korte metten gemaakt met de wens van sommige EU-lidstaten (waaronder Nederland) om via paspoorten de vingerafdrukken van burgers voor allerlei doeleinden op te slaan in centrale of gemeentelijke databanken. Het Hof oordeelde onder meer als volgt:

"Op dit punt moet worden opgemerkt dat, enerzijds, [de Europese Paspoortverordening] uitdrukkelijk preciseert dat vingerafdrukken alleen mogen worden gebruikt voor het verifiëren van de authenticiteit van het paspoort en de identiteit van de houder ervan.
(...)
In dit verband zij opgemerkt dat vingerafdrukken zeker een bijzondere rol vervullen op het gebied van de identificatie van personen in het algemeen. Zo maken de technieken van identificatie door vergelijking van op een bepaalde plaats afgenomen vingerafdrukken met die welke worden bewaard in een database, het mogelijk om, hetzij in het kader van een crimineel onderzoek, hetzij met het oog op de uitoefening van indirect toezicht op een bepaalde persoon, de aanwezigheid van deze persoon op die plaats vast te stellen.

Er zij evenwel aan herinnerd dat [de Europese Paspoortverordening] bepaalt dat vingerafdrukken enkel mogen worden bewaard in het paspoort zelf, dat exclusief in het bezit blijft van de houder ervan.

Aangezien voornoemde verordening niet voorziet in een andere vorm, noch in een ander middel van bewaring van deze afdrukken, kan deze (…) niet aldus worden uitgelegd dat zij, als zodanig, een rechtsgrondslag biedt voor een eventuele centralisatie van verzamelde gegevens, of voor het gebruik van deze gegevens voor andere doeleinden dan dat van voorkoming van de illegale binnenkomst van personen op het grondgebied van de Unie.

In deze omstandigheden kunnen de (…) aangehaalde argumenten inzake de risico’s die zijn verbonden aan een mogelijke centralisatie in ieder geval de geldigheid van die verordening niet aantasten. Deze argumenten kunnen in voorkomend geval aan de orde komen in het kader van een bij de bevoegde rechterlijke instanties ingesteld beroep tegen een wettelijke regeling die voorziet in een gecentraliseerde database van vingerafdrukken.” (EU Hof van Justitie, zaak C-291/12 (Schwarz), 17 oktober 2013, par. 56-62, cursivering Privacy First).

Het arrest van het EU Hof vormt hiermee een krachtige steun in de rug voor het civielrechtelijke Paspoortproces van Privacy First en 19 mede-eisers (burgers) tegen de Nederlandse Staat ter onrechtmatigverklaring van de Nederlandse Paspoortwet. In artikel 4b van de Paspoortwet is immers nog steeds een centrale biometrische databank voorzien met ieders vingerafdrukken ten behoeve van opsporing en vervolging, terrorismebestrijding, rampenbestrijding, inlichtingenwerk etc. Ondanks een actuele wetswijziging ter invoering van een identiteitskaart zónder vingerafdrukken blijven de huidige én herziene Paspoortwet daarmee lijnrecht in strijd met het recht op privacy, zo bleek vandaag uit de uitspraak van het EU Hof. Privacy First ziet een spoedige uitspraak van het Hof Den Haag in ons Paspoortproces dan ook met vertrouwen tegemoet.

Tegelijkertijd stelt Privacy First met teleurstelling vast dat het EU Hof de verplichte afname van vingerafdrukken onder de Europese Paspoortverordening niet onrechtmatig acht. In de oorspronkelijke versie van deze verordening had de afname van vingerafdrukken terecht een vrijwillig karakter. Na de bomaanslagen in Madrid werd deze vrijwilligheid door de Europese Raad van ministers echter alsnog gewijzigd in een verplichting. Daarbij werd het Europees Parlement niet (opnieuw) geraadpleegd, en dus onrechtmatig gepasseerd in de Europese besluitvorming. Het EU Hof acht deze procedurefout echter ‘gerepareerd’ door een latere wijziging (in 2009) van de Paspoortverordening met instemming van het Europees Parlement. Tevens acht het Hof de verplichte afname van vingerafdrukken gerechtvaardigd ter bestrijding van paspoortfraude bij illegale immigratie naar de Europese Unie, echter zonder enig onderzoek te hebben gedaan naar de precieze omvang van dit type fraude. Het gaat hierbij in het bijzonder om zogeheten look-alike fraude met paspoorten. Uit recente overheidsstatistieken in het bezit van Privacy First blijkt dat dit type fraude dusdanig kleinschalig is dat het de massale afname van vingerafdrukken onder de Europese Paspoortverordening onmogelijk kan rechtvaardigen: in Nederland ging het de laatste jaren om geconstateerde gevallen in de orde van grootte van enkele tientallen per jaar (voornamelijk asielzoekers). Om ter bestrijding daarvan de vingerafdrukken van de hele Nederlandse bevolking af te nemen acht Privacy First volstrekt disproportioneel en dus onrechtmatig. Dit nog afgezien van de torenhoge kosten van de bijbehorende biometrische infrastructuur. Deze infrastructuur blijkt bovendien niet te werken: minister Donner en staatssecretaris Teeven noemden de laatste jaren desgevraagd foutenpercentages van, respectievelijk, maar liefst 21-25% en 30%. Privacy First kan dan ook niet anders dan concluderen dat het EU Hof deze fundamentele vragen bewust links heeft laten liggen en de Europese Paspoortverordening bij voorbaat van een groen stempel heeft willen voorzien. Het is aan andere, nationale rechters (waaronder de Nederlandse Raad van State en het Hof Den Haag) om deze vragen alsnog te beantwoorden en de Nederlandse Paspoortwet in strijd met het recht op privacy te verklaren.

Update: lees ook http://webwereld.nl/beveiliging/79721-eu-hof-torpedeert-nederlandse-wet-vingerafdrukken.

Zie tevens de recente gastcolumn "Vingerafdrukken, wel of niet essentieel".

Gepubliceerd in Biometrie
zaterdag, 21 september 2013 12:33

Vingerafdrukken, wel of niet essentieel

Momenteel buigt het Europese Hof van Justitie zich in een Duitse zaak over de vraag of de verplichte afname van vingerafdrukken onder de Europese Paspoortverordening wel of niet rechtmatig is. In dat kader bracht de advocaat-generaal van het Hof (Paolo Mengozzi) onlangs een 'positief' advies uit. Op dat advies valt echter het nodige af te dingen...

Gastcolumn door Johan van Someren (Stichting Meldpunt Misbruik Identificatieplicht)

'De beslissing om in een informatiesysteem biometrische gegevens op te slaan kan nooit als onbelangrijk worden afgedaan, vooral niet als dat systeem zo ontzaglijk veel mensen raakt. Biometrische informatie brengt onherroepelijk een verandering teweeg in de relatie tussen lichaam en identiteit, omdat de eigenschappen van het menselijk lichaam 'leesbaar' worden gemaakt voor de machine en vatbaar zijn voor verder gebruik. Ook al zijn biometrische kenmerken niet zichtbaar voor het menselijk oog, met de juiste instrumenten kunnen zij altijd en overal zichtbaar en bruikbaar worden gemaakt (waar de betrokken persoon zich ook bevindt).' [1]

Bevoegdheid of verplichting

Bestaat er een verschil tussen mogen en moeten? Of tussen een bevoegdheid en een verplichting? Is er een verschil of u iets mag doen of mag nalaten of dat u verplicht wordt iets te doen? En is het een essentieel verschil als zelfs de overheid door internationale regelgeving verplicht wordt iets te doen of alleen een bevoegdheid heeft? Het verschil tussen een verplichting en een bevoegdheid die in redelijkheid een bepaalde vrijblijvendheid impliceert, komt misschien pas goed tot het bewustzijn van mensen als het gaat om gevoelige controversiële kwesties, vooral als er grote belangen mee zijn gemoeid. Zo'n kwestie is de vingerafdruk op paspoort en identiteitskaart.

De Europese verordening voor reisdocumenten 2252/2004 stelt in artikel 1 lid 2 de opname van vingerafdrukken in paspoorten (reisdocumenten) verplicht.[2] Wat weinig mensen weten is dat in de oorspronkelijke tekst van die verordening niets stond over een verplichting waar het vingerafdrukken betreft. Er stond alleen iets over een bevoegdheid. Maar toen het Europees parlement in 2004 een advies zou uitbrengen over die verordening, werd er door de ministerraad (de verantwoordelijke ministers van de Europese lidstaten) iets veranderd en welnadat de verantwoordelijke commissie van het Europarlement (het Committee on Civil Liberties, Justice and Home Affairs, LIBE) over de oorspronkelijke versie had vergaderd. De ministerraad maakte van die bevoegdheid alsnog een verplichting en zo werd in feite het Europarlement gepasseerd. Ook de nationale parlementen hadden maar te accepteren wat vanuit Europa werd opgelegd. En sommige ministers kwam dat heel goed uit. Zo namen in Nederland de ministers Donner en Remkes de gelegenheid te baat om in de Paspoortwet gelijk een databank te regelen met de vingerafdrukken van alle Nederlanders. Die vingerafdrukken zouden ook gebruikt mogen worden door inlichtingendiensten en in het kader van opsporingsbevoegdheden van de officier van justitie.

Rechtszaken

In Nederland lopen nog steeds rechtszaken tegen de Paspoortwet. Ook in Duitsland was niet iedereen overtuigd van nut en noodzaak van het biometrisch paspoort. Als eerste diende schrijfster en juriste Juli Zeh een aanklacht in. Ook advocaat Michael Schwarz uit Bochum ging naar de rechter nadat in 2007 zijn aanvraag voor een paspoort zonder vingerafdrukken niet in behandeling werd genomen.[3] Schwarz stelt dat de afname van vingerafdrukken zoals voorgeschreven in artikel 1 lid 2 van de verordening in strijd is met het grondrecht op bescherming van persoonsgegevens zoals dat is bekrachtigd in het Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie.[4] Bovendien trekt Schwarz de geldigheid van dit artikel in twijfel vanwege een procedurefout. Het Europese parlement had immers niet de gelegenheid gekregen zich uit te spreken over de gewijzigde verordening. Daarmee heeft de zaak Schwarz een sterke politieke lading gekregen en, zoals ook Nederlandse vingerafdrukweigeraars uit ondervinding weten, rechters bemoeien zich niet graag met politiek. Het Verwaltungsgericht Gelsenkirchen stelde daarom de volgende prejudiciële vraag aan het Europese Hof van Justitie in Luxemburg:

'Is artikel 1, lid 2, van verordening (nr. 2252/2004, zoals gewijzigd bij verordening nr. 444/2009) geldig?'

De zitting bij het Hof in Luxemburg heeft op 13 maart jl. plaatsgehad. Een uitspraak is er nog niet, maar er ligt inmiddels wel een advies van advocaat-generaal Paolo Mengozzi waarin geprobeerd wordt alle beweringen van Schwarz en de twijfel van de Duitse rechter te weerleggen.[5] Dat voorspelt weinig goeds voor vingerafdrukweigeraars omdat dit soort adviezen door het Hof van Justitie meestal worden overgenomen.

Wel of geen procedurefout

Volgens Mengozzi is er geen sprake van een procedurefout. Het klopt weliswaar dat de oorspronkelijke verordening alleen voorzag in een bevoegdheid, maar volgens Mengozzi is dat 'geen wezenlijk verschil'. En omdat het Europarlement de mogelijkheid heeft gekregen zijn oordeel uit te spreken over de gehele verordening conform de geldende regels is de verordening geldig. Een onnavolgbaar woordspelletje dus dat hangt op een detail dat wordt gebagatelliseerd. Stel, u wilt een auto kopen, u bekijkt deze en keurt hem goed. U komt de volgende dag terug en ontdekt dat de dealer er intussen een kastje heeft ingebouwd wat bijhoudt waar u geweest bent en hoeveel kilometers u rijdt. 'Ach, dat maakt toch geen verschil', zegt de dealer, 'ik mocht het toch al doen maar nu het er eenmaal inzit moet u dat kastje erbij nemen'. Waarschijnlijk zult u dat als koper niet accepteren, net zo min als de Europarlementariërs die plotselinge wijziging in de verordening accepteerden. Conform de procedure had het LIBE Commitee opnieuw moeten vergaderen. 'Niet waar', zegt Mengozzi, want hij vindt de verandering van vrijwillig naar verplicht niet wezenlijk en daarom is er volgens Mengozzi ook geen sprake van een procedurele fout. En omdat tezelfdertijd ook de visa-bepalingen werden gewijzigd wist het Europese parlement volgens Mengozzi heel goed wat de bedoeling was. Bovendien heeft het Europarlement geen bezwaar ingediend naar aanleiding van de wijziging.

Chantage

Dat laatste aspect is zeker vanuit Nederlands perspectief interessant, want Nederland was op dat moment voorzitter van de EU. De ministerraad had haast met het Anti-Terrorisme Actieplan waarvan het biometrisch paspoort deel uitmaakte en zette het Europarlement onder druk om het gewijzigde voorstel te accepteren alsof er niets was veranderd, zo niet dan zou de procedure voor medebesluitvorming aangaande immigratie en asielzaken worden vertraagd.[6] 'Pure chantage', oordeelde Kathalijne Buitenweg, Europarlementariër van GroenLinks. Minister Verdonk ontkende dat Nederland het Europees Parlement zou hebben gechanteerd, maar een dag later legde een vertegenwoordiger van de Nederlandse regering in Brussel zelf wel het verband tussen het biometrisch paspoort en het medebeslissingsrecht over asiel en migratie.[7] En wat Duitsland betreft had minister Schily nog voor de totstandkoming van de verordening al bepaald dat er vingerafdrukken in Europese paspoorten zouden worden opgenomen; tenslotte had hij dat zelf met Amerika afgesproken.

Juridische onderbouwing

Wat betreft de bescherming van persoonsgegevens zoals bekrachtigd in het Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie is het jammer dat Schwarz zijn stelling niet voldoende juridisch onderbouwt onder verwijzing naar het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). Het blijft bij de vermelding dat artikel 1 lid 2 van verordening nr. 2252/2004 in strijd zou zijn met 'het recht van vrij verkeer, met artikel 17 van het Internationaal verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (BUPO) en met meerdere beginselen van gelijkheid en non-discriminatie'. In plaats daarvan gooit Schwarz het juist op de onveiligheid van de chip in reisdocumenten en de foutmarge van vingerafdrukken waardoor deze methode niet zeker genoeg is om een betrouwbaar verband tussen houder en document te waarborgen. Bovendien kunnen vingerafdrukken gemakkelijk gekopieerd worden, bv. van een glas. Daarentegen stelt Schwarz dat de irisscan een veiliger en privacyvriendelijk alternatief zou zijn. Dat laatste is een ernstige misvatting die wijst op een gebrek aan technische kennis. Met een camera van 10 megapixel of meer is het eenvoudig om op redelijke afstand gedetailleerde informatie over iemands iris vast te leggen, net zo makkelijk als de vingerafdruk op een glas.

Mengozzi neemt dan ook de gelegenheid waar om zelf wel naar het EVRM te verwijzen en zelfs naar het arrest S. en Marper/Verenigd Koninkrijk[8] om de inbreuk op de privacy te rechtvaardigen. Dat het hier een inbreuk betreft wordt door niemand betwist, maar de wetgever acht deze inbreuk gerechtvaardigd vanwege het algemeen belang. Wel geeft Mengozzi toe dat biometrie geen identificatiemethode is met een betrouwbaarheid van 100% en dat de foutmarge dan ook hoger is dan 0%. Dat is een understatement als we kijken naar de bekende resultaten van de vingerafdrukken in reisdocumenten die een foutmarge hebben van 20%,[9] maar volgens Mengozzi is biometrie daarom nog niet ongeschikt voor het nagestreefde doel, dus artikel 1 lid 2 zou ook voldoen aan het evenredigheidsbeginsel. Het is misschien zowel Schwarz als Mengozzi ontgaan, maar het zou kunnen betekenen dat juist op grond van het in artikel 8 lid 2 Handvest gestelde 'Eenieder heeft recht op toegang tot de over hem verzamelde gegevens en op rectificatie daarvan' tenminste 20% van alle paspoorthouders in Europa recht heeft op rectificatie van zijn of haar vingerafdrukken! Dat is echter nog geen oplossing voor de weigeraars. Het enige lichtpuntje zit in de slotopmerkingen van Mengozzi's advies: 'Deze verordening kan niet – en dit is van wezenlijk belang – als rechtsgrondslag dienen voor de inrichting van gegevensbanken voor de opslag van deze informatie door de lidstaten.' Dus toch een wezenlijk belang, al werd dit laatste aan de lidstaten overgelaten.

Noten

[1] Advies van de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming d.d. 23 maart 2005 inzake het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende het visuminformatiesysteem (VIS) en de uitwisseling tussen de lidstaten van informatie op het gebied van visa voor kort verblijf (Publicatieblad C 181, p. 13)

[2] Europese Paspoortverordening 2252/2004 http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2004:385:0001:0006:NL:PDF

[3] Zaak Schwarz http://www.zeit.de/digital/datenschutz/2013-03/fingerabdruck-klage-eugh en https://www.vrijbit.nl/rechtszaken-paspoortwet/zaak-schwarz.html

[4] Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie http://www.europarl.europa.eu/charter/pdf/text_nl.pdf

[5] Advies Mengozzi, Nederlandse vertaling http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=138362&pageIndex=0&doclang=NL&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=311643

[6] Actie tegen EU biometrie databank, bron EDRI.org http://www.hetverzet.nl/index/eu-biometrie.htm

[7] Verdonk loog tegen Kamer, Algemeen Dagblad 04-12-2004, te vinden op http://www.hetverzet.nl/index/verdonk2.htm

Spoedstemming over biometrie in Europees Parlement, bron GroenLinks http://www.hetverzet.nl/index/verdonk.htm

[8] Het arrest S. en Marper/Verenigd Koninkrijk http://www.njcm.nl/site/jurisprudentie/show/51

[9] Foutmarge 20%: Tweede Kamer, verslag van een algemeen overleg van de vaste commissies voor Binnenlandse Zaken en Europese Zaken d.d. 27 april 2011 https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25764-47.html

Eurocommissaris Cecilia Malmström heeft een onderzoek ingesteld naar de opname van vingerafdrukken in het paspoort http://www.vbds.nl/2012/04/20/biometrisch-paspoort-onderwerp-europees-onderzoek/

Ook in Nederland zijn in het kader van een viertal rechtszaken vanwege de Paspoortwet door de Raad van State prejudiciële vragen aan het Europese Hof van Justitie gesteld.

NB. In de Nederlandse vertaling van het advies van Mengozzi wordt gesproken over iriscopie. Iriscopie heeft niets te maken met de irisscan maar is een methode om aan de hand van de iris de gezondheid van iemand te bepalen en wordt door sceptici als pseudowetenschap gezien.

Gepubliceerd in Columns

"Minister Plasterk van Binnenlandse Zaken moet een oplossing vinden voor mensen die weigeren hun vingerafdrukken op hun paspoort te laten opslaan. Nationale Ombudsman Alex Brenninkmeijer stuurde Plasterk gisteren een brief waarin hij de minister oproept een tijdelijke voorziening te treffen voor mensen die hun biometrische gegevens niet willen afstaan bij aanvraag van een nieuw paspoort of identiteitskaart. ,,Deze groep 'ongedocumenteerden' kunnen vaak de meest simpele handelingen niet uitoefenen", schrijft de Ombudsman: ,,Het openen van een bankrekening, reizen, stemmen of postpakketjes ophalen." Volgens Vincent Böhre van Privacy First gaat het om enkele duizenden Nederlanders. Al jaren lopen er rechtszaken tussen burgers en Staat over de opslag van vingerafdrukken. De Ombudsman ,,acht het niet behoorlijk om deze principiële weigeraars in de kou te laten staan, in afwachting van een uitspraak van de rechter", schrijft Brenninkmeijer."

Bron: NRC Handelsblad, 5 september 2013.
Klik HIERpdf voor de hele brief (pdf) van de nationale Ombudsman. Met dank aan Burgerrechtenvereniging Vrijbit.

Gepubliceerd in Privacy First in de media

"In de Security Tip van de Week geeft elke week een andere professional, expert, onderzoeker of lezer een security tip. Persoonlijke tips, variërend van het veilig configureren van Windows, een handige security tool of het juist instellen van een firewall, waarmee de tipgever zijn systeem, applicatie of netwerk veiliger maakt.
(...)
Deze week de tip van Vincent Böhre [Stichting Privacy First]:

Laat je paspoort voortaan thuis
De meeste mensen leven al jaren in de veronderstelling dat ze verplicht zijn een geldig paspoort of identiteitskaart (of rijbewijs) bij zich te dragen. Volgens de Wet op de uitgebreide identificatieplicht (januari 2005) hoef je echter alleen maar een geldig identiteitsbewijs te kunnen tonen. Van een officiële draagplicht is nooit sprake geweest. Dus de eerstvolgende keer dat oom agent naar je identiteitsbewijs vraagt, kun je zeggen: “Prima, meneer de agent, loopt u maar even met me mee naar huis en dan laat ik u mijn identiteitsbewijs zien. Drinken we ook meteen even een bakkie koffie.”
Nu zul je misschien denken: “Leuke tip, maar wat heeft dit met security te maken?” Heel veel, als je je realiseert dat er jaarlijks honderdduizenden paspoorten en ID-kaarten vermist raken. Die documenten kunnen vervolgens door anderen worden misbruikt. Dus kun je je paspoort of ID-kaart beter thuislaten. Da’s wel zo veilig!

Vermom je paspoort als boterham
Er is nog een tweede reden waarom ik mensen zou willen adviseren om hun paspoort of identiteitskaart voortaan thuis te laten: de op-afstand-uitleesbare RFID-chip in het document. Eind augustus 2006 is die chip in Nederland ingevoerd. Nut en noodzaak ervan zijn overigens nooit aangetoond. Ondanks hoge beveiligingsnormen is er geen enkele garantie dat de RFID-chip niet ongemerkt door onbevoegden kan worden uitgelezen, gekloond of misbruikt. Bijvoorbeeld terwijl je nietsvermoedend in de rij staat bij de bakker. Of in een drukke tram, of waar dan ook. Mocht je alsnog graag je paspoort of ID-kaart op zak willen hebben, zorg er dan voor dat de chip niet meer op afstand uitleesbaar is. Bijvoorbeeld door je identiteitsbewijs in huis-tuin-en-keuken aluminiumfolie te wikkelen (kooi van Faraday!), net als een boterham.

Word staatsburger van Sealand
En dan zijn er nog die vervelende vingerafdrukken. Volgens de “tentatieve planning” van het ministerie van Binnenlandse Zaken komen identiteitskaarten zonder vingerafdrukken pas per oktober 2013 op de markt. Tot die tijd zal de Nederlandse bevolking het dus nog even moeten uitzingen met een biometrisch foutenpercentage van 21-25%. Of tijdelijk een buitenlandse ID-kaart zonder vingerafdrukken aanvragen, bijvoorbeeld in Sealand (een microstaatje in de Noordzee). Er zijn ook andere, fysieke methoden om de afname van vingerafdrukken te omzeilen, maar die laat ik aan je eigen verbeelding over… en op eigen risico. ;)

Paspoortproces Privacy First
Op 18 december jl. daagde Privacy First de Nederlandse Staat voor het Hof Den Haag wegens schending van de privacy in de nieuwe Paspoortwet. In deze zaak zal ook het RFID-aspect van paspoorten en ID-kaarten aan de orde komen. Dit tenzij de Tweede Kamer voortijdig besluit dat de RFID-chip een vrijwillig karakter dient te krijgen. En dat Nederlandse paspoorten en ID-kaarten van metaalfolie in de hoes moeten worden voorzien (zoals in de Verenigde Staten al jaren gebruikelijk is). Een mooiere Kerst zal Privacy First zich volgend jaar niet kunnen wensen!"

Bron: Security.nl, 24 december 2012.

Gepubliceerd in Privacy First in de media

Vandaag dient het hoger beroep van Privacy First en 19 burgers tegen de Nederlandse Staat. Privacy First acht de nieuwe Paspoortwet in strijd met het recht op privacy. Ondanks kritiek van de Tweede Kamer besloot het kabinet onlangs om de controversiële wet door te zetten. De zaak van Privacy First richt zich vooral tegen de centrale opslag van vingerafdrukken. Deze civielrechtelijke procedure is uniek.

Toelichting
Op 2 februari 2011 werden Stichting Privacy First en 21 mede-eisers (burgers) door de rechtbank Den Haag niet-ontvankelijk verklaard in onze civiele rechtszaak tegen de Nederlandse Staat (Paspoortproces). Een voorstel van minister Spies (Binnenlandse Zaken) ter herziening van de Paspoortwet is op 17 oktober jl. bij de Tweede Kamer ingediend. In dit wetsvoorstel blijft de oorspronkelijke bepaling (art. 4b) inzake een centrale databank echter grotendeels intact. Onder deze bepaling zullen de biometrische gegevens van alle Nederlanders alsnog worden gebruikt voor opsporing en vervolging, inlichtingenwerk, terrorisme- en rampenbestrijding. Dit vormt een flagrante schending van (onder meer) Europese privacywetgeving. Pogingen van individuele burgers om dit langs bestuursrechtelijke weg aan te vechten zijn tot nu toe vruchteloos gebleken, aangezien de bestuursrechter de betreffende bepaling niet heeft willen toetsen. Wel heeft de Raad van State onlangs enkele prejudiciële vragen over de Europese Paspoortverordening gesteld aan het Europees Hof van Justitie in Luxemburg. In afwachting van de beantwoording daarvan liggen alle bestuursrechtelijke procedures minstens anderhalf jaar stil en moeten bezwaarde burgers zichzelf zien te redden zonder geldig identiteitsdocument. Reden voor Privacy First om opnieuw in het algemeen belang de civielrechtelijke zeilen te hijsen en ons Paspoortproces in hoger beroep voort te zetten.

Wij hebben daartoe vandaag onze Memorie van Grieven ingediend bij het Hof Den Haag. In deze Memorie zetten Christiaan Alberdingk Thijm en Vita Zwaan (SOLV Advocaten. Update 1 augustus 2013: Bureau Brandeis) uiteen waarom Privacy First c.s. alsnog ontvankelijk dienen te worden verklaard. Vervolgens zal de Paspoortwet door de civiele rechter alsnog in volle omvang kunnen worden getoetst aan hoger recht, waaronder Europese privacywetgeving. Onze volledige Memorie van Grieven kunt u HIERpdf downloaden. Het Hof Den Haag komt naar verwachting voor de zomer met een uitspraak.

Oproep
Privacy First doet hierbij een dringende oproep aan alle Nederlanders om een steentje aan de financiering van dit proces bij te dragen. Dit kan door een donatie op rekeningnummer 49.55.27.521 t.n.v. Stichting Privacy First te Amsterdam o.v.v. "donatie Paspoortproces". Dank voor uw steun!

Update 28 maart 2013:
deze week diende de Staat zijn Memorie van Antwoordpdfin bij het Hof Den Haag. Een uitspraak van het Hof over de ontvankelijkheid volgt hopelijk nog voor de zomer.

Update 19 april 2013: deze week zijn (eindelijk) de schriftelijke vragen van de Tweede Kamer d.d. 5 december 2012 bij het wetsvoorstel ter herziening van de Paspoortwet beantwoord; klik HIER. Op de vraag van de VVD-fractie "naar de stand van zaken met betrekking tot de eventuele invoering van een centrale reisdocumentenadministratie" antwoordt minister Plasterk (Binnenlandse Zaken) op p. 12 als volgt: "Over de vraag of de [centrale] online raadpleegbare reisdocumentenadministratie (ORRA) daadwerkelijk zal worden gerealiseerd, en zo ja in welke vorm, moet nog [ambtelijke] besluitvorming plaatsvinden. Dit zal niet gebeuren zonder dat uw Kamer daarin gekend is." In lijn hiermee blijft de vraag van de PvdA-fractie "of [het hele artikel 4b] niet beter geschrapt kan worden" vooralsnog onbeantwoord (zie p. 15). Het belang van Privacy First c.s. bij het civiele Paspoortproces blijft daarmee onverminderd groot.

Update 26 mei 2013: de voorlopige datum van arrest (uitspraak) van het Hof Den Haag is dinsdag 29 oktober 2013.

Update 29 oktober 2013: het Hof Den Haag heeft vandaag de uitspraak uitgesteld tot dinsdag 7 januari 2014.

Update 7 januari 2014: het Hof Den Haag heeft de uitspraak vandaag opnieuw uitgesteld. Nieuwe datum: dinsdag 18 februari as.

Gepubliceerd in Rechtszaken

Op 13 november 2012 besteedde BNN in 'De Week van Filemon' speciale aandacht aan biometrisch gewetensbezwaarde Nanette Boers.

Gepubliceerd in Videocorner

"Vingerafdruk op paspoort schendt mogelijk recht op privacy, vindt Raad van State. Pas over een à anderhalf jaar meer duidelijkheid.

De Raad van State twijfelt of de Nederlandse overheid burgers mag verplichten vingerafdrukken af te staan voor een paspoort of identiteitskaart.

De regel schendt mogelijk het recht op privacy en daarom vraagt Nederlands hoogste rechtscollege advies aan het Hof van Justitie in Luxemburg. Dat heeft de Raad van State gisteren besloten in vier zaken tegen gemeenten die burgers een paspoort hadden geweigerd omdat zij geen vingerafdrukken wilden geven.

De Raad is er niet van overtuigd dat de vingerafdrukken nodig zijn om misbruik van reisdocumenten te voorkomen. Bovendien moet duidelijk worden of de overheid de plicht heeft om te waarborgen dat de vingerafdrukken alléén voor paspoorten en id-kaarten worden gebruikt.

Het duurt een tot anderhalf jaar voordat het Hof met een antwoord komt en tot die tijd liggen de zaken in Nederland stil.

De stichting Privacy First is blij met de kritische houding van de Raad van State. "Dat is meer dan we hadden gehoopt, het kan spannend worden", zegt jurist Vincent Böhre. "Het lijkt erop dat de Europese verordening weleens onrechtmatig zou kunnen zijn."

Een Duitse rechter toonde zich in mei dit jaar ook kritisch over de regelgeving en stelde het Luxemburgse Hof soortgelijke vragen over de vingerafdrukken. De Europese regel uit 2009 verplicht burgers om een afdruk van een duim en een vinger af te geven als zij een paspoort aanvragen. Deze informatie wordt opgeslagen in een chip in het document en moet misbruik door criminelen en terroristen voorkomen. Maar Duitse juridische experts stelden dat de pasfoto én de vingerafdrukken een ernstige inbreuk waren op iemands rechten, omdat de maatregel zijn doel voorbij schiet. Ook zo'n zogeheten biometrisch paspoort is niet waterdicht, stelden de deskundigen. Bovendien zijn er volgens hen genoeg manieren om de controles te omzeilen, waardoor de verzameling van vingerafdrukken van alle burgers weinig zin heeft. De privacy van goedwillende mensen zou dan zwaarder moeten wegen.

Burgerrechtenvereniging Vrijbit is niet blij met het uitstel. De mensen die zij bijstaat, kunnen voorlopig geen paspoort aanvragen. Vrijbit stelt dat de overheid deze mensen zo lang een vingerafdrukvrije id-kaart moet geven. Dat weigert het Rijk nog, maar dat kan veranderen als de Tweede Kamer snel instemt met het plan van het kabinet om vingerafdrukken niet langer voor id-kaarten te verplichten."

Bronnen: BN/DeStem, De Stentor, Apeldoornse Courant, Deventer Dagblad, Dagblad Flevoland, Gelders Dagblad, Sallands Dagblad, Veluws Dagblad, Nieuw Kamper Dagblad, Zwolse Courant, Brabants Dagblad, Dagblad De Limburger, Zutphens Dagblad, Twentse Courant Tubantia, Eindhovens Dagblad, Noordhollands Dagblad, Enkhuizer Courant, Leeuwarder Courant, Dagblad Zaanstreek, Alkmaarsche Courant, De Gelderlander, Haarlems Dagblad, Limburgs Dagblad & Provinciale Zeeuwse Courant, 29 september 2012.

Gepubliceerd in Privacy First in de media

"De Raad van State twijfelt of de Nederlandse overheid burgers mag verplichten vingerafdrukken af te staan voor een paspoort of identiteitskaart. De regel schendt mogelijk het recht op privacy en daarom vraagt Nederlands hoogste rechtscollege advies aan het Hof van Justitie in Luxemburg. Dat heeft de Raad van State gisteren besloten in vier zaken tegen gemeenten die burgers een paspoort hadden geweigerd omdat zij geen vingerafdrukken wilden geven.

De Raad is er niet van overtuigd dat de vingerafdrukken nodig zijn om misbruik van reisdocumenten te voorkomen. Bovendien moet duidelijk worden of de overheid de plicht heeft om te waarborgen dat de vingerafdrukken alléén voor paspoorten en ID-kaarten worden gebruikt en niet voor andere doeleinden. Het duurt ongeveer een tot anderhalf jaar voordat het Hof met een antwoord komt en tot die tijd liggen de zaken in Nederland stil, laat een woordvoerster weten. De stichting Privacy First is blij met de kritische houding van het rechtsorgaan. 'Dat is meer dan we hadden gehoopt, het kan spannend worden', zegt jurist Vincent Böhre. 'Het lijkt er op dat de Europese verordening wel eens onrechtmatig zou kunnen zijn.' Een Duitse rechter toonde zich in mei dit jaar ook kritisch over de regelgeving en stelde het Luxemburgse Hof soortgelijke vragen over de vingerafdrukken. De Europese regel uit 2009 verplicht burgers om een afdruk van een duim en een vinger af te geven als zij een paspoort aanvragen. Deze informatie wordt opgeslagen in een chip in het document en moet misbruik door criminelen en terroristen voorkomen. Maar Duitse juridische experts stelden dat de pasfoto én de vingerafdrukken een ernstige inbreuk waren op iemands rechten, omdat de maatregel zijn doel voorbij schiet. Want ook zo'n zogeheten biometrisch paspoort is niet waterdicht."

Bron: Nederlands Dagblad, 29 september 2012 (Binnenland).

Gepubliceerd in Privacy First in de media

"Bij de aanvraag voor de id-kaart worden geen vingerafdrukken meer opgenomen. Daarnaast vraagt de Raad van State aan het Europees Hof of het afgeven van vingerafdrukken voor id-documenten niet in strijd is met de grond- en mensenrechten.

Het Nederlandse paspoort en id-kaart krijgen, als de aanvrager tenminste 18 jaar is en het kabinet akkoord gaat, een geldigheidsduur van tien jaar (nu vier jaar). Tevens is het bij de aanvraag van een id-kaart niet langer nodig om vingerafdrukken af te geven. Deze wijzigingen zijn doorgevoerd in de nieuwe Paspoortwet, waarmee de ministerraad vrijdag akkoord is gegaan. De nieuwe regels gelden waarschijnlijk vanaf oktober 2013.

Dat het verplicht afstaan van drie vingerafdrukken voor de aanvraag van een id-kaart wordt afgeschaft, komt omdat de pas in de nieuwe Paspoortwet niet langer als reisdocument wordt aangemerkt. De pas blijft desondanks bruikbaar om naar dezelfde landen af te reizen als met de huidige id-kaart het geval is. Bij verlies van paspoort of id-kaart wordt bij de aanvraag van een nieuwe geen extra kosten meer in rekening gebracht.

Stichting Privacy First roept het Nederlandse parlement op om het wetsvoorstel ter afschaffing van vingerafdrukken in id-kaarten zo spoedig mogelijk aan te nemen. "Vooruitlopend op de verwachte aanname van het wetsvoorstel dient de afname van vingerafdrukken voor identiteitskaarten per direct te worden stopgezet of tenminste (als tijdelijke oplossing) een vrijwillig karakter te krijgen", meldt de organisatie.

Voor strijders tegen de aantasting van hun privacy is dit goed nieuws. Desondanks blijft het verplicht afstaan van vingerafdrukken voor de aanschaf van een Nederlands paspoort recht overeind staan. Diverse personen en privacy-organisaties zijn de afgelopen tijd daartegen uit protest juridische procedures gestart, onder meer in Den Haag, Nuth, Skarsterlân en Amsterdam.

Maar vandaag bereikte ons meer hoopvol nieuws. De Raad van State wil namelijk een zogeheten prejudicieel advies hebben van het Europees Hof van Justitie voordat het verder oordeelt over deze juridische procedures die zijn aangespannen tegen de Staat en enkele gemeentelijke overheden. De lopende procedures zijn opgeschort in afwachting van het oordeel van het Europees Hof.

De Raad van State (RvS) wil nu van het Hof in Luxemburg weten of de Europese verordening, die lidstaten van de Europese Unie verplicht tot het opnemen van vingerafdrukken in paspoorten en reisdocumenten, in strijd is met het recht op privacy. Naar het oordeel van de RvS is "op voorhand niet duidelijk of de beperking van het recht op privacy evenredig is in verhouding tot het belang om misbruik van paspoorten en reisdocumenten te voorkomen."

Daarnaast wil de Raad van State weten of de Europese verordening behalve op paspoorten ook van toepassing is op de Nederlandse identiteitskaart. Ten slotte wil de RvS duidelijkheid of al dan niet moet worden gewaarborgd dat de vingerafdrukken niet voor andere doeleinden worden verzameld en gebruikt dan voor de afgifte van een paspoort of id-kaart."

Bron: Ravage Digitaal, 28 september 2012.

Gepubliceerd in Privacy First in de media
Pagina 3 van 9

Onze Partners

logo Voys Privacyfirst
logo greenhost
logo platfrm
logo AKBA
logo boekx
logo brandeis
 
banner ned 1024px1
logo demomedia
 
 
 
 
 
Pro Bono Connect logo 100
IIR banner

Volg ons via Twitter

twitter icon

Volg onze RSS-feed

rss icon

Volg ons op LinkedIn

linked in icon

Volg ons op Facebook

facebook icon