donatieknop english

OM start mediacampagne voor opslag van ieders privécommunicatie

Column door Bas Filippini,
voorzitter Privacy First

Misleidende boodschap OM

Afgelopen vrijdag bracht het Openbaar Ministerie (OM) in de media de boodschap dat zij zonder telecomgegevens veel zaken niet meer zou kunnen oplossen. Hierbij wekt het OM de indruk bij het grote publiek dat ze geen gebruik meer kan maken van telecomgegevens nu de Wet bewaarplicht telecomgegevens is afgeschaft, mede door de recente rechtszaak van o.a. Privacy First. Deze mediacampagne vertelt in onze ogen een misleidende boodschap, wat naar onze mening niet hoort bij een instituut als het OM.

Het OM heeft namelijk te allen tijde gewoon de bevoegdheid om al het telecomgebruik van personen die met rede verdacht worden van een strafbaar feit te volgen, hun netwerk in kaart te brengen en hun (privé)communicatie af te tappen. Dat zij dat naar hartelust doet, blijkt uit het feit dat Nederland nog steeds het land is waar de meeste taps ter wereld plaatsvinden en een verzoek om een tap te plaatsen niets anders is dan een routine-activiteit binnen politie en justitie. Mede vanwege het grote aantal aanvragen en een officier van justitie die ze even snel routinematig afvinkt in veel gevallen. Maar voor het "gemak" van het OM moet onze rechtsstaat nu even wijken en het rechtsprincipe worden omgedraaid. Welke draaien zullen we de komende maanden nog meer gaan meemaken in deze "communicatie draaimolen" om een nieuwe wet bewaarplicht erdoor te krijgen? Wij zien een tendens bij de overheid om zich niet bij uitspraken van de rechter neer te leggen als deze over privacyzaken gaan, denk aan onze zaak tegen centrale opslag van vingerafdrukken uit paspoorten, de wet bewaarplicht telecommunicatie, kentekenparkeren etc. Privacy First ziet de uitspraak in een volgende rechtszaak tegen een telecom-bewaarplicht echter met vertrouwen tegemoet. Een dergelijke wet is immers disproportioneel, er zijn voldoende alternatieven voorhanden en het is het omkeren van het rechtsprincipe, puur voor "het gemak" van het OM. Het OM dat juist voor onze rechtsstaat zou moeten staan!

Het rapport van de slager die zijn eigen vlees keurt

Onlangs publiceerde het OM een rapport inzake de veronderstelde noodzaak van het opslaan van alle telecommunicatie van alle burgers. Zonder het opslaan van al onze privécommunicatie voor een periode van (nu nog) 6-12 maanden zouden er geen misdaden meer opgelost kunnen worden. Het rapport noemt 130 zaken over een periode dat de bewaarplicht is ingesteld, te weten zo'n 6 jaar. Nadere analyse van de resultaten wijzen volgens Bits of Freedom en prof. Peter van Koppen uit dat het in het geheel niet duidelijk is dat de conclusie is dat de zaken niet opgelost zouden zijn zonder het opslaan van al onze privécommunicatie en het slechts om een enkele zaak zou gaan waar dit het geval zou kunnen zijn. Het OM voert in de waan van de dag zaken aan als Robert M en de Mocromaffia, wat het typische incidentgedreven management van grote overheidsorganisaties als een ministerie kenmerkt. Er is een incident, dus moet 100% van de populatie en de bedrijfsprocessen hierop aangepast worden. Privacy First erkent dat telecomgegevens van met rede verdachte burgers vanaf het moment dat zij in het vizier van de politie komen nuttig en cruciaal zijn, maar dat is dus geen reden om de gegevens van alle burgers bij voorbaat langdurig op te slaan.

Hieronder een viertal vragen die de media aan Privacy First hebben gesteld:

Waarom geen 100% privégegevens altijd en overal van alle burgers bewaren?

Deze gegevens gaan over de privécommunicatie van burgers, dus die niet verdacht worden van enig strafbaar feit. Dit zijn privacygevoelige gegevens over wie met wie communiceert, wanneer, waarover etc etc. Noem het schending van het elektronisch briefgeheim. Het briefgeheim en vertrouwelijkheid van communicatie is één van de peilers onder onze rechtsstaat en is niet voor niets daarin zo belangrijk. Denk je even in dat er dagelijks een brievenambtenaar je brievenbus openmaakt, de post controleert en kijkt of je niet ergens van een "fout" verdacht kan worden. En bedenk dan dat de Wet bewaarplicht daarin zelfs nog veel verder gaat, maar onzichtbaar, elektronisch en op de achtergrond. De vertrouwelijkheid van communicatie bepaalt in hoge mate de vrijheid van denken en handelen in onze samenleving, welke door haar pluriformiteit aan mensen en meningen een krachtige basis heeft tegen extremisme. Het bewaren van alle data van alle burgers om 2% mogelijke criminelen te vangen is het omkeren van een ander rechtsprincipe dat aan de basis van de rechtsstaat ligt: je wordt pas gevolgd als je verdacht wordt van een strafbaar feit. Dan pas gaat de privacy van een slachtoffer/samenleving boven dat van de individuele burger.

Het OM is bang dan cruciale gegevens te missen bij rechtszaken, hoe moeten we hiermee omgaan?

Angst is een slechte raadgever, laten we daar eens mee beginnen! De stelling van de politie is dat ze dit soort zaken niet meer kan oplossen. Ik zou dat graag feitelijk onderbouwd willen zien. Er is geen enkel bewijs voor en de politie heeft voldoende mogelijkheden om alle data op te slaan en het gedrag te volgen van burgers die verdacht zijn van een strafbaar feit. Ik geloof dus niets van deze stelling. Privacy First is voor het opslaan van telecomdata van met rede verdachte burgers van een strafbaar feit, dus zowel internetgedrag als communicatie, vanuit het principe dat er goede handhaving moet zijn vanuit de justitie en politie. Na afloop van een onderzoek zullen deze gegevens moeten worden gewist waar nodig. Prima werkwijze die zeer effectief is. I.p.v. 100% voortdurend te volgen en te bespieden kan de politie zich richten op de 2% die crimineel zijn en gewoon weer tijd vrijmaken voor de burger, fysiek op straat, in interactie, preventief etc i.p.v. zich te centraliseren op kantoor en de burger te bespioneren vanuit een anonieme meldkamer. Dus gewoon weer de menselijke maat, goed ondersteund door de principes van de rechtsstaat en de juiste technologie! Hoe mooi is dat?! In de zaak Staatsliedenbuurt zie je precies wat de tendentieuze reclametaal van het OM en de politie waard is: donderdag wordt geroepen dat de zaak anders niet opgelost kan worden, vrijdag worden de verdachten veroordeeld voor levenslang. Hoezo onvoldoende middelen en mogelijkheden?

Is het opsporen van criminelen niet belangrijker dan privacy?

Het gaat om 2% van de bevolking. We schaffen autorijden ook niet af omdat er weleens een ongeluk kan plaatsvinden. We gaan hierbij uit van de miljoenen bewegingen met de auto waar niets gebeurt! Dat heet vertrouwen. In het nemen van eigen verantwoordelijkheid van de burger. Alleen indien de privacy van de slachtoffers/maatschappij voorgaat, wordt de privacy van de verdachte opgeheven. Is gewoon keurig in onze wet geregeld. Burgers die met rede verdacht worden van een strafbaar feit kunnen na enkele checks en balances volledig gevolgd worden. Hierbij heeft de politie een keur aan mogelijkheden om haar werk goed te doen. I.p.v. reorganiseren en centraliseren en het contact met diezelfde burger te verliezen zien wij meer in het terugbrengen van de menselijke maat, preventie en handhaving op die doelgroepen die strafbare feiten plegen, de oude vertrouwde 80/20 regel!

Het OM en de politie komt nu telkens met incidentgedreven angst en ad hoc argumenten die legitiem lijken maar die zeer zelden voorkomen hetzij feitelijk niet afhangen van een totale tap van alle communicatie van alle Nederlanders. Mooi voorbeeld is de zaak Vaatstra, alle burgers gaven VRIJWILLIG hun dna af en zo werd de zaak snel opgelost. De politie moet vanuit vertrouwen met de burger werken. Ze vertrouwt geen burger maar wil zelf geen informatie geven en sluit geheime convenanten buiten de Eerste en Tweede Kamer om met de Belastingdienst. Dat is meten met 2 maten vanuit een ongelijk speelveld.

Gegevens van verdachten mogen wel worden getapt, maar als iemand nou niet verdacht was voor een misdrijf, dan lopen we dus de informatie mis?

Klopt, in het heel bijzondere geval dat je die informatie nodig zou hebben gehad. Maar we leven in een democratische rechtsstaat. Staten waarin de burger volledig onder controle en spionage van de overheid valt heten dictaturen of politiestaten. Mensen die die kant op willen staat het vrij daarheen te verhuizen, keuze zat! Privacy First staat echter voor de principes van onze rechtsstaat en dat betekent een open en vrije samenleving. Dat kan prima samengaan met een veilige samenleving, maar niet ten koste van het eerste. Ik denk dat het OM en de politie een beetje gedeformeerd raakt vanuit haar taak en activiteiten, ze gaan ervan uit dat iedere burger gecontroleerd moet worden. Een beetje als werken in een ziekenhuis, de concentratie van zieke mensen leidt tot het idee dat iedereen zo'n beetje ziek is in de samenleving. Privacy First wil Nederland privacy gidsland maken, met privacy enhanced products & services als lichtend exportprodukt!

Als je niks te verbergen hebt, waarom dan problemen met het bewaren?

De stelling van Privacy First is dat als je niks te verbergen hebt, dus niet verdacht bent van een strafbaar feit, dat je dan ook niet gevolgd en bespied hoeft te worden, zo werkt dat in een fatsoenlijk land. Naast het handhaven van dit rechtsprincipe zien we een enorme doelverschuiving naar andere instanties die zich deze data toe-eigenen en tevens de opbouw van een gigantisch controle-apparaat waarin van iedere burger een digital life file wordt aangelegd, voor altijd, ontsnappen is dan niet mogelijk aan het continue spionage oog van de overheid, welkom in 1984 van George Orwell! Al deze data wordt ingezet om profiling mogelijk te maken en patronen te ontdekken bij burgers en groepen van burgers, ook voor niet-strafbare feiten, denk aan politici, journalisten, activisten, advocaten, uitkeringsgerechtigden etc etc. Het instrument voor terroristen bedoeld geldt nu voor criminelen, vervolgens potentiële fraudeurs, uitkeringsgerechtigden en tot slot voor mensen die verdacht worden van het rijden met een dieselauto in de binnenstad van Utrecht!

Aangezien onze overheidsdienaren niet altijd perfecte mensen zijn, lijkt me het niet handig een dergelijk controlesysteem structureel als instrument in hun handen te geven. Zeker niet vanuit het ongelijke speelveld en het feit dat de overheid als grootste wantrouwer van de burger niet graag gecontroleerd wordt door diezelfde burger noch zich graag aan de regels houdt als ze zelf eens veroordeeld wordt. Zie de Wet bewaarplicht telecomgegevens en de reactie van het OM en bijvoorbeeld kentekenparkeren in Amsterdam, waarbij de overheid gewoon doorgaat om de burger voor te liegen dat kentekens invoeren nog steeds verplicht is!

In een aantal concrete wetsvoorstellen heeft de overheid de contracten met de IT-leveranciers al klaarliggen voordat een wet door de Tweede Kamer wordt bekrachtigd. De rol van de IT-lobby moeten we zeker niet onderschatten. Uitgangspunt hierbij is centralisatie, ingewikkelde integratie van systemen en ondoorzichtige budgetten, met andere woorden langlopende winstgevende contracten en overschrijdingen van budgetten. Ik accepteer echter niet dat wij in een elektronische gevangenis worden gezet om de eindejaarsbonus van enkele IT-leveranciers te financieren!

5 mei, Bevrijdingsdag

Morgen vieren wij onze bevrijdingsdag, vandaag herdenken wij onze doden die hun leven opgeofferd hebben voor diezelfde vrijheid. Deze vrijheid staat verankerd in onze grondwet en gaat uit van een klein aantal basale rechtsprincipes. Deze principes heeft de mensheid vastgesteld na duizenden jaren van strijd, onderdrukking, oorlogen, opoffering van levens en keuzes in staatsvormen. Deze principes worden als de minimale basis beschouwd voor een moderne rechtsstaat en technologie is hieraan ondergeschikt. Laten we onszelf bevrijden van het angst-, haat- en controledenken en blijven bouwen aan een duurzame democratische samenleving vanuit de inspiratie welke ontstaat uit liefde, vertrouwen en vrijheid!

We staan aan het begin van een ongekende technologische ontwikkeling op het gebied van informatie, kennis en miniaturisering welke een zegen voor en tegelijkertijd ook een zware wissel op onze vrijheid kan worden. Ik geloof dat wij als Nederland het voortouw moeten nemen in het zetten van kaders voor "De nieuwe democratische samenleving". Hierin kan het behoud van vrijheid ondersteund worden in combinatie met de voordelen van het invoeren van nieuwe technologie. Juist ook voor onze veiligheid. Zonder het omkeren van onze basiswaarden en principes.

Laten wij als Nederlandse vrijdenkers aan de wereld laten zien dat er ook een lichtend alternatief is dat privacy en veiligheid in wetgeving, uitvoering en technologie combineert in plaats van de massa aan landen te volgen die hun principes overboord zetten en waarin de burger niet vertrouwd wordt in het nemen van eigen verantwoordelijkheid. Nederland als Privacy gidsland, met inzet van de nieuwste technologie, als lichtend voorbeeld voor de wereld en met een prachtig export produkt voor onze IT-industrie!

Onze Partners

logo demomedia
logo greenhost
logo platfrm
logo AKBA
logo boekx
logo brandeis
 
 
 
banner ned 1024px1IIR banner
 
 
 
 
 
Pro Bono Connect logo 100logo CPDP 2017

Volg ons via Twitter

twitter icon

Volg onze RSS-feed

rss icon

Volg ons op LinkedIn

linked in icon

Volg ons op Facebook

facebook icon