Coalitie stapt naar de rechter vanwege overname DigiD-leverancier

De groep belangenbehartigers – bestaande uit Esther van Egerschot, Maxim Februari, Felienne Hermans, Bert Hubert, Joris Luyendijk, Caroline Nevejan, Reijer Passchier, Jelle Postma, Sander Schimmelpenninck, Eric Smit, Karin Spaink, Marleen Stikker, Kees Verhoeven, de stichting Firewall en Privacy First – stuurde op maandag 12 januari jl. een brandbrief naar BTI. Daarin drongen wij met spoed aan op die informatie inzake de overname van het bedrijf Solvinity Group B.V. (Solvinity) door de Amerikaanse tech-multinational Kyndryl Inc. (Kyndryl), zodat wij als belanghebbende burgers en organisaties bij dat toetsingsproces betrokken kunnen worden.

Het besluit betreft de weigering van BTI om tijdig te voldoen aan ons urgente verzoek om hierover volledige openheid te geven, met name over de vraag of en hoe deze overname van Solvinity aan de nationale veiligheid wordt getoetst.

Solvinity beheert de infrastructuur achter DigiD, het systeem waarmee burgers zich digitaal bij allerlei Nederlandse overheidsinstanties – waaronder de Belastingdienst en ook verzekeraars, zorg- en dienstverleners – kunnen identificeren. DigiD is wettelijk aangemerkt als een dienst die van vitaal belang is voor onze samenleving.

Kyndryl stelt ’s werelds grootste aanbieder van IT-infrastructuurdiensten te zijn en valt onder de Amerikaanse wetgeving. De regering van de Verenigde Staten kan op grond van die wetgeving toegang tot data en systemen eisen, wat in strijd is met de belangen van Nederland en de privacy van Nederlandse burgers. Als een deel van onze vitale digitale infrastructuur in Amerikaanse handen wordt gelegd, vergroot dit immers de kwetsbaarheid van Nederland voor uitval, manipulatie of zelfs chantage.

Het is inmiddels een feit van algemene bekendheid dat de Amerikaanse overheid (mede ten faveure van de belangen van Big Tech-ondernemingen) individuele burgers en organisaties die deelnemen aan het publieke debat soms met oneigenlijke middelen intimideert en sanctioneert. Ook deze potentiële verzwakking van onze democratische rechtsstaat is niet alleen een zaak van nationale veiligheid, maar raakt tevens aan de individuele vrijheden en veiligheid van burgers. Dat geldt in het bijzonder voor onze groep belangenbehartigers, die zich in het openbaar vaak kritisch uitlaten over de gedragingen van de Amerikaanse overheid en Big Tech-ondernemingen.

De groep eist daarom openheid van de minister van Economische Zaken over de overname van Solvinity en wil weten welke mededelingen door de minister in het kader van de toetsing aan Solvinity en Kyndryl zijn gedaan en of door de minister al is bepaald dat een toetsingsbesluit is vereist. Indien het toetsingsbesluit al is genomen, eist de groep van de minister daarvan een kopie.

De groep belangenbehartigers laat zich vertegenwoordigen door advocaten Matthijs Kaaks (Boekx Advocaten) en Roland Mans (De Geer Advocaten).

Lees HIER het bezwaarschrift en HIER het parallelle verzoek om een voorlopige voorziening (pdf).

Update 30 januari 2026 

Onze juridische actie heeft een eerste resultaat opgeleverd: uit een recente reactie van BTI aan onze coalitie blijkt dat (anders dan iedereen tot op heden dacht) Solvinity en Kyndryl de melding bij BTI niet hebben gedaan op grond van de Wet Vifo, maar onder Telecommunicatiewet hoofdstuk 14A: Wet ongewenste zeggenschap telecommunicatie (Wozt). Ook deze wet voorziet in een toetsing aan publiek belang en nationale veiligheid.

BTI heeft ons gemeld dat het nu onderzoekt of ‘de transactie onder deze wet getoetst kan worden’. BTI zegt nog bezig te zijn te onderzoeken of de melding onder de Wozt valt of niet. Met andere woorden: er valt voorlopig geen toetsingsbesluit. Zodoende hoeven we minder haast te maken dan we aanvankelijk dachten.

Dat heeft gevolgen voor de procedure die wij hebben ingezet: we zullen ons recente verzoek tot een voorlopige voorziening intrekken. Dat hebben we immers gedaan op grond van art. 11 van de Wet Vifo.

Ongewijzigd blijft dat wij onze rechten als belanghebbende burgers en organisaties bij een mogelijk toetsingsbesluit willen kunnen uitoefenen, en dat kan nu niet. Daarom willen we nog steeds inzage in de informatie over de besluitvorming en verzoeken om gehoord te worden in deze procedure. We houden dus de druk op de ketel.

Onze advocaten Kaaks en Mans hebben inmiddels een nieuw verzoek ingediend (zie onderaan deze update).

Immers, als een deel van onze vitale digitale infrastructuur in Amerikaanse handen wordt gelegd, vergroot dit de kwetsbaarheid van Nederland voor uitval, manipulatie of zelfs chantage. De huidige geopolitieke ontwikkelingen en de ontwikkelingen in de Verenigde Staten zelf maken duidelijk hoe urgent dit is. Daar komt nog bij dat de Amerikaanse regering op grond van Amerikaanse wetgeving, waaronder de Cloud Act, toegang tot DigiD-data en -systemen zou kunnen eisen, daaronder begrepen inzage in de gegevens van Nederlandse burgers.

Uit een recent gesprek in de Tweede Kamer met vertegenwoordigers van Kyndryl bleek helder dat het bedrijf niet kan uitsluiten dat de Amerikaanse overheid op grond van voornoemde wetgeving, dwangmiddelen of decreten deze toegang of inzage eist. Daar helpt geen enkele contractuele voorwaarde tegen. Evenmin kan zij uitsluiten dat de Amerikaanse overheid in de toekomst het systeem van DigiD beïnvloedt, hindert of zelfs stillegt. De geplande overname vormt daardoor een aantasting van de Nederlandse digitale soevereiniteit.

Het is van fundamenteel publiek belang én in het belang van ieders privacy en de nationale veiligheid van de Nederlandse Staat en samenleving dat die aantasting wordt voorkomen.

We hebben BTI daarom nu verzocht om uiterlijk binnen vier weken op onze verzoeken te reageren. Zo niet, dan zullen we alsnog passende rechtsmaatregelen nemen.

Was getekend: Esther van Egerschot, Maxim Februari, Felienne Hermans, Bert Hubert, Joris Luyendijk, Caroline Nevejan, Reijer Passchier, Jelle Postma, Sander Schimmelpenninck, Eric Smit, Karin Spaink, Marleen Stikker, Kees Verhoeven, stichting Firewall en Privacy First.

Lees HIER de nieuwe verzoeken van de coalitie als reactie op deze recente brief van BTI (pdf).